Σάββατο, 15 Σεπτεμβρίου 2018

1η ΕΝΟΤΗΤΑ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ (Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄Γυμνασίου)

Δείτε επίσης:

Οι διάφοροι τρόποι σύνδεσης των προτάσεων
Α.  ασύνδετο σχήμα: οι προτάσεις μπαίνουν η μία πλάι στην άλλη χωρίς καμία συνδετική λέξη –  σ’ αυτή την περίπτωση ο χωρισμός των προτάσεων γίνεται με κόμμα.
Β.  παρατακτική σύνδεση: οι προτάσεις παρατάσσονται, τοποθετούνται δηλαδή πλάι πλάι, και συνδέονται με παρατακτικούς συνδέσμους. Στην περίπτωση αυτή συνδέονται μεταξύ τους όμοιες, ισοδύναμες προτάσεις:
- κύριες + κύριες
- δευτερεύουσες + δευτερεύουσες
Η παρατακτική σύνδεση των προτάσεων γίνεται με τους εξής παρατακτικούς συνδέσμους.
α.
Συμπλεκτικοί σύνδεσμοι
και (κι), ούτε, μήτε, ουδέ, μηδέ
β.
Αντιθετικοί σύνδεσμοι
αλλά, μα, παρά, όμως, ωστόσο, μόνο
γ.
Διαχωριστικοί ή διαζευκτικοί
ή, είτε
  • Ως παρατακτικοί (αντιθετικοί) σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται και οι παρακάτω λέξεις: εντούτοις, μολοταύτα, μάλιστα, έπειτα, λοιπόν.
Γ.  υποτακτική σύνδεση: οι προτάσεις υποτάσσονται η μία στην άλλη, δηλαδή α) μία ή περισσότερες δευτερεύουσες μπορεί να εξαρτώνται από μία κύρια και β) μία ή περισσότερες δευτερεύουσες προτάσεις μπορεί να εξαρτώνται από μια άλλη δευτερεύουσα.
Η υποτακτική σύνδεση των προτάσεων γίνεται με τους εξής τρόπους:
1.     με υποτακτικούς συνδέσμους (ή λέξεις / εκφράσεις που λειτουργούν αντίστοιχα ως  σύνδεσμοι).
Α.
Ειδικοί
ότι, πως, που
β.
Ενδοιαστικοί ή διστακτικοί
μη(ν), μήπως
γ.
Αιτιολογικοί
γιατί, επειδή, αφού, διότι
δ.
Τελικοί
για να, να
ε.
Συμπερασματικοί ή αποτελεσματικοί
ώστε, που
στ.
Υποθετικοί
αν (εάν), σαν, άμα
ζ.
Εναντιωματικοί
αν και, ενώ, μολονότι
η.
Χρονικοί
όταν, σαν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου, μόλις προτού, πριν (να), ώσπου, ωσότου, όσο που, όποτε
  • Ως αιτιολογικοί σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται και οι ακόλουθες λέξεις: που, καθώς, μια και, μια που, σαν…που.
  • Ως συμπερασματικοί σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται και οι ακόλουθες εκφράσεις:  ώστε να, που να, για να.
  • Ως εναντιωματικοί σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται και οι ακόλουθες εκφράσεις:  μόλο που, και που, που, και ας, ας.
  • Ως χρονικοί σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται και οι ακόλουθες λέξεις/ φράσεις: όσο, ότι, εκεί που, όσο που να, κάθε που, τη στιγμή που, την ώρα που.
2.     με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα:
Οι ερωτηματικές αντωνυμίες
ποιος, πόσος, τι
Τα ερωτηματικά επιρρήματα
πού, πότε, πώς, πόσο
Οι αναφορικές αντωνυμίες
που, ο οποίος, όποιος, όσος, ό,τι
Τα αναφορικά επιρρήματα
όπου, οπουδήποτε, όπως, όσο, οσοδήποτε, καθώς, σαν, ως, όποτε, οποτεδήποτε
3.   με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα:


Οι αναφορικές αντωνυμίες
που, ο οποίος, όποιος, όσος, ό,τι
Τα αναφορικά επιρρήματα
όπου, οπουδήποτε, όπως, όσο, οσοδήποτε, καθώς, σαν, ως, όποτε, οποτεδήποτε

Γ' τάξη, 1η ενότητα, Η Ελένη και η καταστροφή της Τροίας [ Ἡρόδοτος, Ἱστορίη, 2.120] (διασκευὴ)

Μετάφραση του αποσπάσματος, σχόλια, γραμματικές και συντακτικές παρατηρήσεις, απαντήσεις στις ασκήσεις του βιβλίου αλλά και πρόσθετο υλικό θα βρείτε στον -πολύ ενδιαφέροντα- ιστότοπο του Ελληνικού Πολιτισμού. Πλούσιο υλικό θα βρείτε και στον ιστότοπο Φιλολογικό υλικό για τους μαθητές του Γυμνασίου.

Η ανάκτηση της Ελένης

Περισσότερα για τη ζωή, τους γάμους και το θάνατο της Ελένης, εδώ.

Εκδοχές του μύθου της Ελένης

Ηρόδοτος, Ιστορίαι 2.112-113: Η Ελένη στην Αίγυπτο: η εκδοχή των Αιγυπτίων ιερέων
[112] Τον Φερώ, μου είπαν, τον διαδέχθηκε στην βασιλεία κάποιος από τη Μέμφιδα, που τ’ όνομά του στα ελληνικά είναι Πρωτεύς· στη Μέμφιδα υπάρχει σήμερα τέμενος αυτού του Πρωτέα, όμορφο και πολύ ωραία στολισμένο, το οποίο βρίσκεται στα νότια του Ηφαιστείου· γύρω
στο τέμενος κατοικούν Φοίνικες από την Τύρο, και όλη αυτή η περιοχή ονομάζεται Στρατόπεδο των Τυρίων. Στο τέμενος μάλιστα του Πρωτέα υπάρχει ιερό που ονομάζεται της Ξένης Αφροδίτης· και συμπεραίνω ότι το ιερό αυτό είναι της Ελένης του Τυνδάρεω, τόσο επειδή έχω ακούσει το λεγόμενο ότι η Ελένη έμεινε κοντά στον Πρωτέα, όσο και επειδή, κυριότερα, το ιερό έχει το όνομα της Ξένης Αφροδίτης: γιατί απ’ όσα άλλα ιερά της Αφροδίτης υπάρχουν, κανένα δεν ονομάζεται της Ξένης.
[113] Όταν τους ρώτησα πάντως, οι ιερείς μου είπαν ότι τα σχετικά με την Ελένη έγιναν ως εξής: ο Αλέξανδρος άρπαξε την Ελένη από τη Σπάρτη και έβαλε πλώρη για τον τόπο του, όταν όμως βρέθηκε στο Αιγαίο, ενάντιοι άνεμοι τον έριξαν στο αιγυπτιακό πέλαγος, και από εκεί, καθώς οι άνεμοι δεν σταματούσαν, έφτασε ο Αλέξανδρος στην Αίγυπτο, και συγκεκριμένα στο σήμερα λεγόμενο Κανωβικό στόμιο του Νείλου και στα παστωτήρια· στην ακτή λοιπόν υπήρχε —αυτό που υπάρχει και σήμερα— ιερό του Ηρακλή, όπου αν καταφύγει οποιουδήποτε ανθρώπου ο δούλος και βάλει απάνω του ορισμένα ιερά σημάδια αφιερώνοντας έτσι τον εαυτό του στον θεό, κανένας δεν επιτρέπεται να τον αγγίξει. Από την αρχή του ως τις ημέρες μου ο νόμος αυτός συνεχιζόταν απαράλλακτος. Το λοιπόν, μερικοί υπηρέτες του, μαθαίνοντας τον νόμο που υπήρχε σχετικά με το ιερό και θέλοντας να του κάνουν κακό, πρόδωσαν την πίστη τους στον Αλέξανδρο, κατέφυγαν ικέτες στον θεό και εξιστόρησαν όλα τα σχετικά με την Ελένη καθώς και την αδικία προς τον Μενέλαο· τις κατηγορίες αυτές μάλιστα τις διατύπωσαν τόσο στους ιερείς όσο και στον φύλακα του στομίου, που το όνομά του ήταν Θώνις.
[πηγή: Ηροδότου Ιστορίαι, τόμ. 2 Ευτέρπη, Θάλεια, εισ. – μτφ. – σχόλ. Λ. Ζενάκος, Αθήνα, Γκοβόστης 1992]
Ευριπίδη, Ελένη, στ. 50-62: Στην Τροία ήταν το είδωλο της Ελένης, ενώ η ίδια βρισκόταν στην Αίγυπτο
[....] Εγώ βραβείο
παλικαριάς στους Έλληνες και Τρώες
ποτέ δεν ήμουν, ήταν τ' όνομά μου.
Mε πήρε στις πτυχές ο Ερμής του αιθέρα
και σκεπασμένη σε θαμπή νεφέλη
–δε μ' άφησε χωρίς φροντίδα ο Δίας–
μ' έφερε στου Πρωτέα εδώ τα σπίτια,
κρίνοντας πως αυτός απ' όλους ήταν
πιο γνωστικός κι αγνό το γάμο μου έτσι
για το Μενέλαο θα κρατούσα. Tώρα
βρίσκομαι εδώ κι ο δόλιος μου άντρας πήγε
μαζεύοντας στρατό, στης Τροίας τα κάστρα
ζητώντας να με πάρει πίσω. [...]
[Δραματική Ποίηση, Ευριπίδη – Ελένη, Γ' Γυμνασίου]
Ο μύθος της Ελένης κατά τον λυρικό ποιητή, Στησίχορο
Στησίχορος
οὐκ ἔστ' ἔτυμος λόγος (11D, 62P)
οὐκ ἔστ΄ ἔτυμος λόγος οὗτος͵
οὐδ΄ ἔβας ἐν νηυσὶν ἐυσσέλμοις
οὐδ΄ ἵκεο πέργαμα Τροίας͵
δεν αληθεύει αυτή η ιστορία·
ούτε σε καράβια καλοσκάμνιστα
μπήκες εσύ ποτέ, ούτε έφτασες
στης Tροίας την ακρόπολη.

INK


Δεν είν' αληθινός αυτός ο λόγος.
Δεν μπήκες στα καλόστρωτα καράβια.
Δεν έφθασες στα Πέργαμα της Tροίας!

Σ. Mενάρδος

Δεν είναι αληθινός αυτός ο λόγος·
Δε μπήκες στα καλοφτιασμένα τα καράβια,
Mήτε στα κάστρα πήγες της Tρωάδας.
H. Bουτιερίδης
[Ανθολόγιο Αρχαϊκής Λυρικής Ποίησης Β΄ Λυκείου]  

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Η εποχή του Διαφωτισμού


Πέμπτη, 13 Σεπτεμβρίου 2018



οδυσσεια εισαγωγη from Κατερίνα Προκοπίου

ΟΔΥΣΣΕΙΑ Εισαγωγή – Ερωτήσεις 
1. Τι ονομάζουμε έπος; 
2. Τι ονομάζουμε ηρωικό έπος; 
3. Ποια είναι τα βασικά γνωρίσματα του ηρωικού έπους; 
4. Τι ονομάζουμε επικό κύκλο ή κύκλια έπη;
5. Τι ονομάζουμε τρωικό κύκλο;
6. Ποια έπη αποτελούν τον τρωικό κύκλο και ποιο είναι το θέμα του καθενός από αυτά; 
7. Ποια ποιήματα ονομάζουμε ομηρικά; 
8. Ποιο είναι το θέμα της Ιλιάδας;
9. Ποιο είναι το θέμα της Οδύσσειας και ποιο είναι το χρονικό διάστημα που πραγματεύεται ο ποιητής; 
10. Πότε γράφτηκαν τα ομηρικά έπη και πού; 
11. Από πού αντλούσαν την έμπνευσή τους οι κάτοικοι της Μ. Ασίας; 
12. Ποιος κόσμος προβάλλει μέσα από τα ομηρικά έπη; 
13. Ποιοι ονομάζονταν αοιδοί και γιατί; 
14. Με ποιον τρόπο οι αοιδοί συνέθεταν τα τραγούδια τους; 
15. Ποιους ονομάζουμε ραψωδούς και με ποιο τρόπο ασκούσαν το έργο τους; 
16. Ποιες πληροφορίες έχουμε για τον Όμηρο;
17. Σε τι έγκειται η αξία των ομηρικών επών; 
18. Πότε έγινε η επίσημη καταγραφή των ομηρικών επών και γιατί; 
19. Από πόσους στίχους αποτελούνται η Ιλιάδα και η Οδύσσεια και πώς χωρίζονται; 
20. Ποιο είναι το κεντρικό και ποιο το συμπληρωματικό θέμα της Οδύσσειας; 
21. Πώς μπορεί να χαρακτηριστεί η Οδύσσεια και γιατί; 
22. Σε τι έγκειται η διαφορά του ηρωικού στοιχείου στην Οδύσσεια σε σχέση με την Ιλιάδα;