Άρης Χατζηστεφάνου, Προπαγάνδα και Παραπληροφόρηση. Πώς τις εντοπίζουμε, Εκδόσεις Τόπος και Άρης Χατζηστεφάνου, Προπαγάνδα και Παραπληροφόρηση, Εκδόσεις Τόπος

 

Τον Άρη Χατζηστεφάνου φυσικά και τον ήξερα! Όποιος έχει μια αγωνία, για τον κόσμο που μας περιβάλλει, γνωρίζει τη δημοσιογραφική του πορεία, τις ανταποκρίσεις του και κυρίως την αφοσίωσή του στην ουσιαστική έρευνα και την κριτική ανάλυση . Το Infowar αποτελεί φάρο μέσα στη δημοσιογραφική -θεός να την κάνει! -κατρακύλα και προσπαθώ να έχω μια σχετικά τακτική επαφή! Κι όμως δεν είχα διαβάσει κανένα βιβλίο του! Ντροπή μου, το ξέρω! Και μου περισσεύουν οι φτηνές δικαιολογίες: τόσος λίγος χρόνος και τόσα πολλά βιβλία. Αλλά όχι αυτή τη φορά, γιατί «τσίμπησα»! Και όχι μόνο ένα, αλλά δύο βιβλία: «Προπαγάνδα και παραπληροφόρηση. Πώς τις εντοπίζουμε» (το 1^ο) και «Προπαγάνδα και παραπληροφόρηση στο Ίντερνετ» (το 2^ο) και τα δύο από τις εκδόσεις Τόπος. Κι όπως και ο πλέον αδαής αναγνώστης καταλαβαίνει, το 2^ο λειτουργεί συμπληρωματικά στο 1ο.

Περί τίνος λοιπόν πρόκειται; Οι τίτλοι νομίζω είναι αποκαλυπτικοί για το περιεχόμενο και των δύο βιβλίων: τα σύγχρονα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και η προπαγανδιστική λειτουργία τους στο πλαίσιο ενός επιθετικότατου καπιταλιστικού μοντέλου, που έχει ως στόχο τη διατήρηση του υφιστάμενου status quo της κυρίαρχης οικονομικής και πολιτικής τάξης. Και πώς επιτυγχάνεται αυτό; Με τόσους πολλούς τρόπους, που - αν και δηλώνω «ψυλλιασμένη»  για τη δόση της καθημερινής προπαγάνδας και παραπληροφόρησης που προσλαμβάνω- δεν παύει να σε εντυπωσιάζει. Ποιον ρόλο έχουν οι δημοσιογράφοι σήμερα, τι είναι η copaganda (τώρα ξέρω: τα αστυνομικά δελτία που τα υιοθετούν αυτούσια οι «δημοσιογράφοι»); Πώς επηρεάζουν οι διάφορες πρεσβείες (πες: ΗΠΑ, Ισραήλ κ.ά) τον τρόπο με τον οποίο πληροφορούμαστε (ή όχι!) ένα γεγονός; Ποιο ρόλο παίζουν τα ΜΜΕ στους πολεμικούς εξοπλισμούς; Τι είναι τα astroturfing, whitewashing, greenwashing, pinkwashing; Ποια είναι η σημασία της διάψευσης μιας ανύπαρκτης είδησης; Λένε οι στατιστικές την αλήθεια;

Τι ακριβώς κάνει ο αλγόριθμος ή το ChatGPT, και πώς προσαρμόζεται στις επιθυμίες των αφεντικών τους; Ποια είναι η ιδεολογική/πολιτική και ψυχολογική λειτουργία των deepfakes, Facebook, TikTok στο πλαίσιο των ιμπεριαλιστικών πολέμων; Τι εξυπηρετούν τα μποτ και τι τα τρολ; Πώς, παράλληλα με τη γενοκτονία στη Γάζα, μαίνεται και ένας αδυσώπητος απόλυτα οργανωμένος πόλεμος στο διαδίκτυο, κατά των Παλαιστινίων; Βλέπουμε και διαβάζουμε μόνο αυτά, τα οποία συμφωνούν με … τον εαυτό μας; Pegasus, Predator κι άλλα δαιμόνια … υποκλοπών;Νομίζω πήρατε μια ιδέα για το περιεχόμενο των δύο βιβλίων, αν και παρέλειψα πολλά.

Το τέκνο μου στέκεται πίσω από την πλάτη μου, διαβάζει το κείμενο και με κοιτάει με αποδοκιμασία. «Τώρα αυτό είναι βιβλιοκριτική ή κάνεις διαφήμιση; Πού είναι ο σχολιασμός σου, ποια είναι τα θετικά, ποιες ελλείψεις εντοπίζεις;» «΄Έχεις δίκιο»,  απαντώ! «Δεν είναι βιβλιοκριτική, βιβλιοπαρουσίαση είναι,  διαφήμιση δηλαδή, απλήρωτη μεν, διαφήμιση δε»! Γιατί, τι θα μπορούσα να σχολιάσω για ζητήματα που πολύ λίγο ξέρω – εδώ προσπαθώ να φανώ μετριόφρων (sic!) – και όταν αισθάνομαι ότι μέσω της ανάγνωσης έχω «αναβαθμισθεί» κάπως, έγινα λίγο ειδήμων - λέμε τώρα και καμιά βλακεία, να περνά η ώρα!- Γιατί αυτό που εντυπωσιάζει – και πείθει, βέβαια – δεν είναι μόνο το στιβαρό θεωρητικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται ο Χατζηστεφάνου, αλλά και η τεκμηρίωση μέσα από παραδείγματα και ιστορικά γεγονότα τόσο από τον ελληνικό όσο και από τον παγκόσμιο χώρο. Η ανάγνωση  όχι μόνο δεν απαιτεί κάποιο ιδιαίτερο διανοητικό κόπο, αλλά διαφωτίζει για πολύπλοκες έννοιες και πρακτικές ακόμη και τον πλέον ανίδεο ή αφελή. Αξίζει να προσθέσω ότι σε κάθε κεφάλαιο των βιβλίων περιλαμβάνονται QR-codes, που οδηγούν σε περισσότερες πηγές και παραδείγματα. Και για να ολοκληρώσω αυτήν την ας πούμε βιβλιοκριτική – λέμε και κανένα αστείο, για να περνάμε την ώρα μας, τρομάρα μου! – θα σταθώ σε ένα μόνο σημείο, στο οποίο ο συγγραφέας τονίζει σε κάθε ευκαιρία! Όχι, δεν χρειάζεται να φοβόμαστε! Αντίθετα, τα τεχνολογικά εργαλεία που ο εχθρός χρησιμοποιεί, μπορούν να γίνουν τα εργαλεία για την απελευθέρωση του ανθρώπου! Τάδε έφη Χατζηστεφάνου, χαιρετώ και προσυπογράφω!

Το τέκνο μου εξακολουθεί να με κοιτάει με αμφιβολία! Εντάξει, δεν είναι βιβλιοκριτική! Έλεος, δηλαδή!