Ιστορία και άλλα δαιμόνια

Μετάφραση του αποσπάσματος, σχόλια, γραμματικές και συντακτικές παρατηρήσεις, απαντήσεις στις ασκήσεις του βιβλίου αλλά και πρόσθετο υλικό θα βρείτε στον -πολύ ενδιαφέροντα- ιστότοπο του Ελληνικού Πολιτισμού.
Περισσότερα για τον Αγησίλαο, εδώ.
Αν θέλετε περισσότερες λεπτομέρειες για τη στρατιωτική ηγεσία του Αγησιλάου, επισκεφθείτε τον ιστότοπο Παγκόσμια Πολεμική ιστορία.

Θουκυδίδη Περικλέους Επιτάφιος 2.40. 3-5: Ο χαρακτήρας της Αθηναϊκής δημοκρατίας

Πέμπτη 28 Μαρτίου 2019

Ηροδότου Ιστορίες: Εισαγωγή

ΗΡΟΔΟΤΟΣ-ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ) from MATINA GOUTZIOU

ΗΡΟΔΟΤΟΣ-ΤΟΕΡΓΟ ΤΟΥ (Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ) from MATINA GOUTZIOU

Γ' τάξη, 10η ενότητα, Μια τιμητική εξορία Αἰσχίνης, Ἐπιστολαί 3.1-3

Γενικά για τις δευτερεύουσες προτάσεις θα βρείτε άφθονο υλικό στον ιστότοπο του Ελληνικού Πολιτισμού καθώς και στο Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Α, Β, Γ, Γυμνασίου).

Τετάρτη 6 Μαρτίου 2019

Γ' τάξη, 9η ενότητα, Οι νόμοι επισκέπτονται το Σωκράτη στη φυλακή Πλάτων, Κρίτων, 50a - c

Μετάφραση του αποσπάσματος, σχόλια, γραμματικές και συντακτικές παρατηρήσεις, απαντήσεις στις ασκήσεις του βιβλίου αλλά και πρόσθετο υλικό θα βρείτε στον -πολύ ενδιαφέροντα- ιστότοπο του Ελληνικού Πολιτισμού.

Τρίτη 5 Μαρτίου 2019

"Παιχνίδια για την Οδύσσεια"

Καλά τα ... Σουρδοπαίχνιδα, ώρα να παίξουμε και με τις περιπέτειες του Οδυσσέα. Στον Ελληνικό Πολιτισμό θα βρείτε πολλά και ευχάριστα παιχνίδια.

Βάλε στη σωστή σειρά τους σταθμούς της περιπλάνησης του Οδυσσέα, εδώ.
Σταυρόλεξο, για την α ραψωδία.
Σταυρόλεξο, για την ε ραψωδία.
Σταυρόλεξο, για τη ζ ραψωδία.
Σταυρόλεξο, για την π ραψωδία.
Σταυρόλεξο, για την περιπλάνηση του Οδυσσέα.
Σταυρόλεξο, για τα τυπικά επίθετα στην Οδύσσεια.

Και αν θέλετε να γίνετε εσείς ο Οδυσσέας, αρκεί να παίξετε το "παιχνίδι της Οδύσσειας".

ΑΦΙΣΕΣ ΤΟΥ Α' ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Παρασκευή 15 Φεβρουαρίου 2019

3ος ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Κυριακή 10 Φεβρουαρίου 2019

Γ' τάξη, 8η ενότητα, Ένα παράδειγμα σεβασμού προς τους γονείς Λυκούργος, Κατὰ Λεωκράτους 95-96

Ο Αινείας μεταφέρει τον πατέρα του. Μελανόμορφη οινοχόη, περίπου 520-510 π.Χ. Μουσείο Λούβρου

9η ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ: "ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ"

Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του εθνικού ποιητή Διονυσίου Σολωμού, έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, σύμφωνα με την υπ. αριθμ. 17889 κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εξωτερικών και Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (ΦΕΚ Β’ 1384/24/04/2017).
«Με την θέσπιση αυτής της παγκόσμιας ημέρας επιδιώκεται η ανάδειξη του θεμελιώδους ρόλου που διαδραμάτισε η ελληνική γλώσσα ανά τους αιώνες, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εδραίωση τόσο του ευρωπαϊκού όσο και του παγκόσμιου πολιτισμού. Η ελληνική γλώσσα κατά την αρχαιότητα ευτύχησε να καταστεί φορέας μορφοποίησης και μεταβίβασης σημαντικών επιστημονικών θεωριών, φιλοσοφικών θεωρήσεων και λογοτεχνικών κειμένων. Στην ελληνική γράφτηκαν λίγο αργότερα τα πιο σημαντικά κείμενα του Χριστιανισμού για να διαδοθούν σε ολόκληρο τον κόσμο. Στο διάβα των αιώνων υπήρξε καθοριστική η συμβολή της ως μέσου αποθησαύρισης και διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού και επιβιώνει ως τις μέρες μας, στη νεότερη εκδοχή της, ως μια από τις μακροβιότερες ζωντανές γλώσσες παγκοσμίως» αναφέρεται σε εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας.
Σύμφωνα με την κοινή υπουργική απόφαση, το Υπουργείο Εξωτερικών θα μεριμνήσει για την αναγνώριση της Παγκόσμιας Ημέρας της Ελληνικής Γλώσσας και από τους διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΗΕ και η ΟΥΝΕΣΚΟ.

Μήνυμα από το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Την ελληνική γλώσσα αξίζει κανείς και να τη μάθει και να την αγαπήσει. Και για τις αρετές της, αλλά κυρίως διότι έχει εκφράσει έναν μεγάλο πολιτισμό, ο οποίος στην αρχή της μακράς διάρκειάς του διαμόρφωσε και κωδικοποίησε την πρώτη και καταστατική στρώση του ανώτερου λεξιλογίου και του εννοιολογίου του δυτικού πολιτισμού, και που δεν έπαψε έκτοτε, σε όλη την ιστορική συνέχειά του, να ζυμώνεται με τις μεγάλες ιστορικές στιγμές της Ανατολής και της Δύσης. Αξίζει όντως να τιμάται μια γλώσσα πολύτιμη ως παρακαταθήκη για τη Δύση και αναντικατάστατη ως θεμέλιο για την εθνική ταυτότητα του ελληνισμού.
Για να αγαπήσεις όμως πρέπει να γνωρίσεις. Να γνωρίσεις πάνω απ’ όλα τους δόκιμους συγγραφείς που έγραψαν στη γλώσσα αυτή. Στο ερώτημα πώς θα γίνει τούτο δεν υπάρχει πιο δοκιμασμένη απάντηση από τη συγκρότηση Αναγνωστικών Κύκλων: φίλοι, συμμαθητές, ή συμφοιτητές συνέρχονται, σε μικρές ομάδες ανά μία ή δύο εβδομάδες για ένα δίωρο ή τρίωρο σε φιλικό σπίτι, και διαβάζουν κείμενα συγγραφέων της επιλογής τους. Ένας διαβάζει, και οι λοιποί παρακολουθούν με το κείμενο ανά χείρας. Για έργα, μάλιστα, ξενόγλωσσων λογοτεχνιών (ή και της αρχαίας ελληνικής γραμματείας), συνηθίζεται σε φανατικούς κύκλους και η πρακτική ο αναγνώστης να διαβάζει από μια μετάφραση, και οι συναναγνώστες να παρακολουθούν από το πρωτότυπο! Δεν είναι καθόλου, μα καθόλου, απαραίτητο να ακολουθεί συζήτηση ή σχολιασμός των κειμένων. Προέχει η γνωριμία με τα αναγνώσματα. Αυτό είναι το καίριο. Με την ανάγνωση το στατικό οπτικό σήμα μετατρέπεται σε παλλόμενο άκουσμα, και από το αφτί εισχωρεί στην καρδιά και στο μυαλό. Εξού και η από στήθους εκμάθηση στα γαλλικά ονομάζεται par coeur και στα αγγλικά by heart!
Αν για την εκμάθηση μιας γλώσσας δεν υπήρξε ποτέ καλύτερο στήριγμα από το αφτί, πάλι το αφτί αποδεικνύεται ο καταλύτης για τη μετατροπή ενός κειμένου σε σώμα και αίμα πολιτισμού. Έτσι μπαίνει η ελληνική λογοτεχνία στο κυκλοφοριακό σύστημα της σύγχρονης εποχής.
Η πρακτική των αναγνωστικών κύκλων έρχεται από την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, και συνεχίζεται με διάφορες μορφές ως και τη νεότερη εποχή. Στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο. Με μαθητές, φοιτητές, δασκάλους. Με το νεότερο ακαδημαϊκό προσωπικό, συχνά μαζεμένο στο σπίτι του καθηγητή. Συχνά ο βίος τέτοιων κύκλων κρατούσε χρόνια ολόκληρα, και οι αναγνώσεις, που οργάνωναν όμιλοι φίλων στις έδρες ελληνικών σπουδών, κάλυπταν ολόκληρες μικρές βιβλιοθήκες. Την εμπειρία την αγάπησαν και σπουδαίοι σύγχρονοι συγγραφείς –κάποτε σε τέτοιους κύκλους διάβαζαν και δικά τους έργα εν προόδω-- και την καταξίωσαν αφοσιωμένοι φιλόλογοι, φιλόσοφοι και μεταφραστές. Δεν είναι δύσκολη υπόθεση η ίδρυση αναγνωστικών ομίλων από θιασώτες της ελληνικής γλώσσας και γραμματείας, η αδιάκοπη όμως λειτουργία τους στο όνομα μορφών των ελληνικών γραμμάτων που θαυμάζουμε απαιτεί πίστη και αφοσίωση όχι συνηθισμένες. Για την ανάγνωση στην αρχαιότητα πάντως δεν θα βρεθεί εμβληματικότερη μορφή από τον Αριστοτέλη - αυτόν που ο Πλάτων ονόμαζε «ο αναγνώστης».

Τετάρτη 6 Φεβρουαρίου 2019

Η ΣΧΕΔΙΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ

Κάλλιο αργά παρά ποτέ! Παρόλο που καθυστέρησε η ανάρτηση ωστόσο δεν ξεχάσαμε τις σχεδίες που κατασκεύασαν για το μάθημα η Χριστιάννα και η Κατερίνα.

Παρασκευή 4 Ιανουαρίου 2019

Γ' τάξη, 6η ενότητα, Η μουσική εξημερώνει, Πολύβιος, Ἱστορίαι, 4.20.4 - 4.21.1

Μετάφραση του αποσπάσματος, σχόλια, γραμματικές και συντακτικές παρατηρήσεις,
απαντήσεις στις ασκήσεις του βιβλίου αλλά και πρόσθετο υλικό θα βρείτε στον -πολύ ενδιαφέροντα- ιστότοπο του Ελληνικού Πολιτισμού. Εξαιρετικό υλικό θα βρείτε και στον ιστότοπο Φιλολογικό υλικό για τους μαθητές του Γυμνασίου.

O Πολύβιος (200-118 π.X.), γιος του στρατηγού Λυκόρτα, από τη Mεγαλόπολη της Aρκαδίας, μετείχε ενεργά στην πολιτική της πατρίδας του και έγινε ίππαρχος της Aχαϊκής Συμπολιτείας. Eκτοπίστηκε με άλλους 1.000 Aχαιούς στη Pώμη, μετά τη μάχη της Πύδνας (168 π.X.), αλλά κέρδισε τη φιλία του Σκιπίωνα Aιμιλιανού, κατακτητή της Kαρχηδόνας, και απέκτησε μεγάλη επιρροή στους Pωμαίους.

Tαξίδεψε σε πολλά μέρη· το έργο του Ἱστορίαι, μνημονεύεται και ως Ῥωμαϊκή Ἱστορία, (39 βιβλία, από τα οποία σώζονται ακέραια μόνο τα πέντε πρώτα), καλύπτει τηνπερίοδο 240-146 π.X. και αναφέρεται στην επέκταση της ρωμαϊκής δύναμης και στο ρόλο της Pώμης ως παράγοντα της πολιτικής ενοποίησης· αυτή η οπτική της ρωμαϊκής επιτυχίας καθορίζει και τον τρόπο σύνθεσης του έργου.

Όπως και ο Θουκυδίδης, από τον οποίο έχει επηρεαστεί, στοχεύει περισσότερο στη χρησιμότητα παρά στην ψυχαγωγία. H εξιστόρηση των γεγονότων γίνεται με τρόπο αξιόπιστο, αντικειμενικό και αμερόληπτο. H επίδρασή του ήταν σημαντική στους μεταγενέστερους, ιδιαίτερα στο Pωμαίο ιστορικό Tίτο Λίβιο (64 π.X.-17 μ.X.).

Mε τον Πολύβιο γίνεται η μετάβαση από την Aλεξάνδρεια στη Pώμη, η οποία θα αποτελέσει, στη συνέχεια, ένα από τα κέντρα του ελληνορρωμαϊκού πολιτισμού.

Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, Α', Β' Γ' Γυμνασίου, Αναστάσιος Στέφος, Εμμανουήλ Στεργιούλης, Γεωργία Χαριτίδου, ΟΕΔΒ, Αθήνα, εκδ. Β, 2007

Ηχογραφήσεις αρχαίας ελληνικής μουσικής: μια παρουσίαση.

Τετάρτη 28 Νοεμβρίου 2018

ΕΝΟΤΗΤΑ 11: Τα επαναστατικά κινήματα του 1830 και του 1848 στην Ευρώπη

Περίληψη

Γύρω στα 1830 ξέσπασαν διάφορες επαναστάσεις στην κεντρική Ευρώπη. Στη Γαλλία, μετά από οδομαχίες, ο βασιλιάς Κάρολος Ι’ εξαναγκάστηκε σε παραίτηση και στο θρόνο ανήλθε ο Λουδοβίκος – Φίλιππος, παρόλο που το αίτημα του λαού ήταν η αβασίλευτη δημοκρατία. Η επανάσταση στο Βέλγιο, που αποτελούσε τμήμα του βασιλείου των Κάτω Χωρών, οδήγησε στην ίδρυση του ανεξάρτητου βασιλείου του Βελγίου το 1830. Επαναστάτησαν επίσης οι Πολωνοί με κύριο αίτημα την ανεξαρτησία από τη Ρωσία, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Οικονομικοί και κοινωνικοί λόγοι (χαμηλό βιοτικό επίπεδο του λαού), η επιδίωξη πολλών εθνών να ιδρύσουν το δικό τους κράτος αλλά και η επιβάρυνση των υπηκόων από μια σειρά φορολογικών και στρατιωτικών υποχρεώσεων οδήγησαν στο κύμα των επαναστάσεων του 1848. Στη Γαλλία η κοινωνική σύγκρουση μεταξύ των ριζοσπαστών και των φιλελευθέρων οδήγησε στην επικράτηση των φιλελευθέρων με την εκλογή ως προέδρου της Γαλλίας του πρίγκιπα Λουδοβίκου – Ναπολέοντα Βοναπάρτη, την αφαίρεση των πολιτικών δικαιωμάτων από τους εργάτες και τον περιορισμό της ελευθεροτυπίας. Η επανάσταση στην Αυστρία καταπνίγηκε παρόλο που οδήγησε στη φυγή του Μέτερνιχ και την παραίτηση του αυτοκράτορα. Οι Ούγγροι επαναστάτησαν κατά της Αυστρίας χωρίς όμως αποτέλεσμα. Τέλος, η επανάσταση στην Πρωσία με κύρια αιτήματα την παραχώρηση συντάγματος και την ενοποίηση του γερμανικού χώρου δεν πέτυχε το σκοπό της λόγω της αντίδρασης της Αυστρίας,

Τα επαναστατικά κινήματα, η «άνοιξη των λαών» δημιούργησε ένα νέο τοπίο στην Ευρώπη. Κερδισμένη βγήκε η μεγαλοαστική τάξη, η οποία από εδώ και πέρα κοινωνικός της αντίπαλος δε θα έχει τους ευγενείς αλλά τους εργάτες που θα διεκδικούν και αυτοί πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2018

Οδύσσεια: Οι μαθητές του Α1 ζωγραφίζουν την Καλυψώ και το νησί της

Τετάρτη 21 Νοεμβρίου 2018

Γ' τάξη,4η ενότητα, Τα πλεονεκτήματα της ειρήνης Ισοκράτης, Περὶ εἰρήνης

ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ
Ο Ισοκράτης γεννήθηκε το 436 π.Χ., λίγο πριν από την έναρξη του Πελοποννησιακού πολέμου, και πέθανε -ή κατ' άλλους αυτοκτόνησε- το 338, τη χρονιά της μάχης στη Χαιρώνεια.
Καταγόταν από εύπορη οικογένεια -ο πατέρας του είχε εργαστήριο που κατασκεύαζε αυλούς- κι έτσι μπόρεσε να αποκτήσει από νωρίς μια ολοκληρωμένη μόρφωση, συμπεριλαμβανομένων και μαθημάτων κοντά σε γνωστούς σοφιστές της εποχής (Πρωταγόρας, Γοργίας), αλλά και στο Σωκράτη. Εργάστηκε στην αρχή ως επαγγελματίας λογογράφος και από το 390 περίπου π.Χ. άφησε το επάγγελμα και ίδρυσε σχολή. Φιλοδοξούσε όχι μόνο να διδάξει στους νέους τη ρητορική, αλλά και να
δημιουργήσει ολοκληρωμένες προσωπικότητες, που θα ήταν σε θέση να αντιμετωπίσουν όλα τα προβλήματα της εποχής. Όπως φαίνεται δε είχε επιτυχία: μαθητές του τιμήθηκαν από την πολιτεία με το χρυσό στεφάνι για τις υπηρεσίες που πρόσφεραν.

Από τους λόγους του, που ανήκουν σε όλα τα είδη, έχουν διασωθεί 21 καθώς και 9 επιστολές. Ένας από τους κυριότερους λόγους του, ο Πανηγυρικός, γραμμένος το 380 π.Χ., περιέχει το πολιτικό πιστεύω του Ισοκράτη, που θα ακολουθήσει πιστά σε όλα τα έργα του: την ένωση όλων των Ελλήνων, μακριά από αντιζηλίες και μίση, σε μια εκστρατεία εναντίον του φυσικού εχθρού τους, των Περσών, και με αρχηγό την Αθήνα. Στο λόγο αυτό του δίνεται η ευκαιρία να πλέξει το εγκώμιο της πόλης του (Πανηγυρικός, 50):

"...Τόσο πολύ ξεπέρασε η πόλη μας όλους τους άλλους στην πνευματική ανάπτυξη και στην τέχνη του λόγου, ώστε οι δικοί της μαθητές έγιναν δάσκαλοι στους άλλους. Το όνομα πάλι Έλληνες κατόρθωσε να μη συμβολίζει πια την καταγωγή, αλλά την καλλιέργεια του πνεύματος, και Έλληνες να ονομάζονται πιο πολύ όσοι δέχτηκαν τον τρόπο της δικής μας αγωγής και μόρφωσης παρά αυτοί που έχουν την ίδια με μας καταγωγή...".

Επίσης, στον ίδιο λόγο επικρίνει τη συμπεριφορά των Λακεδαιμονίων την περίοδο που ασκούσαν την ηγεμονία, και κυρίως για τη σύναψη με τους Πέρσες της Ανταλκιδείου ειρήνης (387 π.Χ.). Bάσει των όρων της ειρήνης παραχωρούνταν τα ελληνικά νησιά και τα παράλια της Mικράς Ασίας στους Πέρσες και τους δινόταν δικαίωμα επέμβασης στα ελληνικά πράγματα. Θεωρούσε τέλος ότι με την εκστρατεία κατά των Περσών θα λύνονταν όλα τα προβλήματα των Ελλήνων, πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά.
Σε άλλους λόγους του γίνεται εμφανής η προτίμηση του Ισοκράτη στη μοναρχία, επειδή πίστευε ότι μόνον ένας μονάρχης θα μπορούσε να ενώσει τους Έλληνες. Στο πρόσωπο του ανερχόμενου τότε Φιλίππου βρήκε τον ιδανικό μονάρχη. Σε ένα λόγο, το Φίλιππο, και 3 επιστολές του καλεί το μακεδόνα βασιλιά να αναλάβει αυτός την αρχηγία της εκστρατείας των ενωμένων υπ' αυτόν Ελλήνων κατά των Περσών. Αυτή του η τοποθέτηση τον έφερε αντιμέτωπο με το Δημοσθένη. Στο τελευταίο του έργο, τον Παναθηναϊκό, και μετά την εμπειρία του Φιλίππου ο Ισοκράτης καταλήγει στην άποψη ότι το καλύτερο πολίτευμα είναι μια σύνθεση και των τριών τύπων: της μοναρχίας, της ολιγαρχίας και της δημοκρατίας. Η άποψη αυτή παραπέμπει στον Αριστοτέλη, παρόλο που οι σχέσεις των δύο αντρών δεν ήταν καθόλου αρμονικές.
[Πηγή: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού]

Συμβουλευτικοί/Πολιτικοί λόγοι

[Πηγή: Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας]

Παρασκευή 19 Οκτωβρίου 2018

Γ' τάξη, 2η ενότητα, Θυσία για την πατρίδα [ Λυσίας, Ἐπιτάφιος τοῖς Κορινθίων βοηθοῖς 79-81]

Μετάφραση του αποσπάσματος, σχόλια, γραμματικές και συντακτικές παρατηρήσεις, απαντήσεις στις ασκήσεις του βιβλίου αλλά και πρόσθετο υλικό θα βρείτε στον -πολύ ενδιαφέροντα- ιστότοπο του Ελληνικού Πολιτισμού.
Πλούσιο υλικό θα βρείτε και στον ιστότοπο Φιλολογικό υλικό για τους μαθητές του Γυμνασίου.
Επιπλέον υλικό για τα παραθετικά των επιθέτων και επιρρημάτων, εδώ.

Eπιτάφιοι

Xαρακτηριστικό είδος επιδεικτικής ρητορικής ήταν οι επικήδειοι λόγοι, οι επιτάφιοι, που
εκφωνούνταν δημόσια προς τιμήν εκείνων που έπεσαν στη μάχη κατά τη διάρκεια της χρονιάς που πέρασε. Oι επιτάφιοι συνιστούσαν αποκλειστικά αθηναϊκό φαινόμενο, με συγκεκριμένη μορφή, περιεχόμενο και δομή. Έχουν διασωθεί έξι τέτοιοι λόγοι, μεταξύ των οποίων και ο περίφημος Eπιτάφιος Λόγος του Περικλή στο έργο του Θουκυδίδη.

Λυσίας

O Λυσίας (ίσως 444-380/375 π.X.), γιος του Kέφαλου, πλούσιου μετοίκου από τις Συρακούσες, θεωρείται ο πιο προικισμένος από τους ρήτορες. Στην εποχή των Tριάκοντα τυράννων θανατώθηκε ο αδελφός του Πολέμαρχος, δημεύτηκε η περιουσία της οικογένειας και, για να επιβιώσει, ο Λυσίας εργάστηκε ως λογογράφος.
Έγραψε 233 λόγους, από τους οποίους σώθηκαν 35. Όλοι είναι δικανικοί, εκτός από έναν επιδεικτικό (Ὀλυμπιακός) και τον Eπιτάφιο. O σπουδαιότερος από τους λόγους του είναι ο Kατὰ Ἐρατοσθένους, που εκφωνήθηκε από τον ίδιο το Λυσία στο δικαστήριο (403 π.X.), για να τιμωρηθεί ο τύραννος Eρατοσθένης ως υπεύθυνος για το φόνο του Πολέμαρχου. Tα τελευταία λόγια είναι ονομαστά: «Έχετε ακούσει, έχετε δει, έχετε υποφέρει, κατέχετε τα γεγονότα. Δικάστε» («ἀκηκόατε, ἑοράκατε, πεπόνθατε, ἔχετε· δικάζετε»). Eίναι άγνωστη η ετυμηγορία των ενόρκων.

O Λυσίας είναι ο πιο αξιόλογος ρήτορας μετά το Δημοσθένη. Xρησιμοποιεί την αττική διάλεκτο. Tο λεξιλόγιό του χαρακτηρίζεται από ακρίβεια, δεν περιέχει υπερβολές και μεταφορικές έννοιες. Oι λόγοι του αναφέρονται σε πολλά θέματα και αποκαλύπτουν τις αντιλήψεις, τις αντιθέσεις και τα προβλήματα της καθημερινής ζωής, αλλά αποτελούν και σπουδαίες μαρτυρίες για την πολιτικοκοινωνική και οικονομική ζωή της Aθήνας στην εποχή του (όλοι οι λόγοι του αναφέρονται στη μετά το 404 π.X. περίοδο). Γνωρίσματα της τέχνης του Λυσία είναι η τεχνική αρτιότητα, η ηθοποιία, η συντομία, η σαφήνεια, η πειστικότητα, η περιεκτικότητα.

Διαβάστε:
Ταφικές τελετές για τους νεκρούς του πολέμου
Δημόσιες ταφές

Σάββατο 15 Σεπτεμβρίου 2018

Γ' τάξη, 1η ενότητα, Η Ελένη και η καταστροφή της Τροίας [ Ἡρόδοτος, Ἱστορίη, 2.120] (διασκευὴ)

Μετάφραση του αποσπάσματος, σχόλια, γραμματικές και συντακτικές παρατηρήσεις, απαντήσεις στις ασκήσεις του βιβλίου αλλά και πρόσθετο υλικό θα βρείτε στον -πολύ ενδιαφέροντα- ιστότοπο του Ελληνικού Πολιτισμού. Πλούσιο υλικό θα βρείτε και στον ιστότοπο Φιλολογικό υλικό για τους μαθητές του Γυμνασίου.

Η ανάκτηση της Ελένης

Περισσότερα για τη ζωή, τους γάμους και το θάνατο της Ελένης, εδώ.

Ηρόδοτος, «Ιστορίαι» 1. 1-5: Οι μυθικές αιτίες των περσικών πολέμων: Αρπαγές γυναικών - Η περσική εκδοχή [Ηροδότου Ιστορίες, Α' Γυμνασίου]

Ο πρόλογος της τραγωδίας του Ευριπίδη: η Ελένη εξιστορεί τα βάσανά της [Δραματική ποίηση, Γ' Γυμνασίου]

Εκδοχές του μύθου της Ελένης

Ηρόδοτος, Ιστορίαι 2.112-113: Η Ελένη στην Αίγυπτο: η εκδοχή των Αιγυπτίων ιερέων

[112] Τον Φερώ, μου είπαν, τον διαδέχθηκε στην βασιλεία κάποιος από τη Μέμφιδα, που τ’ όνομά του στα ελληνικά είναι Πρωτεύς· στη Μέμφιδα υπάρχει σήμερα τέμενος αυτού του Πρωτέα, όμορφο και πολύ ωραία στολισμένο, το οποίο βρίσκεται στα νότια του Ηφαιστείου· γύρω
στο τέμενος κατοικούν Φοίνικες από την Τύρο, και όλη αυτή η περιοχή ονομάζεται Στρατόπεδο των Τυρίων. Στο τέμενος μάλιστα του Πρωτέα υπάρχει ιερό που ονομάζεται της Ξένης Αφροδίτης· και συμπεραίνω ότι το ιερό αυτό είναι της Ελένης του Τυνδάρεω, τόσο επειδή έχω ακούσει το λεγόμενο ότι η Ελένη έμεινε κοντά στον Πρωτέα, όσο και επειδή, κυριότερα, το ιερό έχει το όνομα της Ξένης Αφροδίτης: γιατί απ’ όσα άλλα ιερά της Αφροδίτης υπάρχουν, κανένα δεν ονομάζεται της Ξένης.
[113] Όταν τους ρώτησα πάντως, οι ιερείς μου είπαν ότι τα σχετικά με την Ελένη έγιναν ως εξής: ο Αλέξανδρος άρπαξε την Ελένη από τη Σπάρτη και έβαλε πλώρη για τον τόπο του, όταν όμως βρέθηκε στο Αιγαίο, ενάντιοι άνεμοι τον έριξαν στο αιγυπτιακό πέλαγος, και από εκεί, καθώς οι άνεμοι δεν σταματούσαν, έφτασε ο Αλέξανδρος στην Αίγυπτο, και συγκεκριμένα στο σήμερα λεγόμενο Κανωβικό στόμιο του Νείλου και στα παστωτήρια· στην ακτή λοιπόν υπήρχε —αυτό που υπάρχει και σήμερα— ιερό του Ηρακλή, όπου αν καταφύγει οποιουδήποτε ανθρώπου ο δούλος και βάλει απάνω του ορισμένα ιερά σημάδια αφιερώνοντας έτσι τον εαυτό του στον θεό, κανένας δεν επιτρέπεται να τον αγγίξει. Από την αρχή του ως τις ημέρες μου ο νόμος αυτός συνεχιζόταν απαράλλακτος. Το λοιπόν, μερικοί υπηρέτες του, μαθαίνοντας τον νόμο που υπήρχε σχετικά με το ιερό και θέλοντας να του κάνουν κακό, πρόδωσαν την πίστη τους στον Αλέξανδρο, κατέφυγαν ικέτες στον θεό και εξιστόρησαν όλα τα σχετικά με την Ελένη καθώς και την αδικία προς τον Μενέλαο· τις κατηγορίες αυτές μάλιστα τις διατύπωσαν τόσο στους ιερείς όσο και στον φύλακα του στομίου, που το όνομά του ήταν Θώνις.

[πηγή: Ηροδότου Ιστορίαι, τόμ. 2 Ευτέρπη, Θάλεια, εισ. – μτφ. – σχόλ. Λ. Ζενάκος, Αθήνα, Γκοβόστης 1992]

Ευριπίδη, Ελένη, στ. 50-62: Στην Τροία ήταν το είδωλο της Ελένης, ενώ η ίδια βρισκόταν στην Αίγυπτο

[....] Εγώ βραβείο
παλικαριάς στους Έλληνες και Τρώες
ποτέ δεν ήμουν, ήταν τ' όνομά μου.
Mε πήρε στις πτυχές ο Ερμής του αιθέρα
και σκεπασμένη σε θαμπή νεφέλη
–δε μ' άφησε χωρίς φροντίδα ο Δίας–
μ' έφερε στου Πρωτέα εδώ τα σπίτια,
κρίνοντας πως αυτός απ' όλους ήταν
πιο γνωστικός κι αγνό το γάμο μου έτσι
για το Μενέλαο θα κρατούσα. Tώρα
βρίσκομαι εδώ κι ο δόλιος μου άντρας πήγε
μαζεύοντας στρατό, στης Τροίας τα κάστρα
ζητώντας να με πάρει πίσω. [...]
[Δραματική Ποίηση, Ευριπίδη – Ελένη, Γ' Γυμνασίου]

Ο μύθος της Ελένης κατά τον λυρικό ποιητή, Στησίχορο

Στησίχορος
οὐκ ἔστ' ἔτυμος λόγος (11D, 62P)

οὐκ ἔστ΄ ἔτυμος λόγος οὗτος͵
οὐδ΄ ἔβας ἐν νηυσὶν ἐυσσέλμοις
οὐδ΄ ἵκεο πέργαμα Τροίας͵

δεν αληθεύει αυτή η ιστορία·
ούτε σε καράβια καλοσκάμνιστα
μπήκες εσύ ποτέ, ούτε έφτασες
στης Tροίας την ακρόπολη.

INK

Δεν είν' αληθινός αυτός ο λόγος.
Δεν μπήκες στα καλόστρωτα καράβια.
Δεν έφθασες στα Πέργαμα της Tροίας!

Σ. Mενάρδος

Δεν είναι αληθινός αυτός ο λόγος·
Δε μπήκες στα καλοφτιασμένα τα καράβια,
Mήτε στα κάστρα πήγες της Tρωάδας.
H. Bουτιερίδης
[Ανθολόγιο Αρχαϊκής Λυρικής Ποίησης Β΄ Λυκείου]