Κυριακή 30 Νοεμβρίου 2025

Μαθητικοί Διαγωνισμοί

 

- Πανελλήνιος μαθητικός διαγωνισμός δοκιμίου “Ελευθέριος Βενιζέλος” (για μαθητές Γ' Γυμνασίου)

-Μαθητικός Διαγωνισμός για τον εορτασμό των 100 χρόνων της Γενναδείου Βιβλιοθήκης με θέμα «Ο Τόπος μου»

 

Μαθητικός Διαγωνισμός

24 Νοεμβρίου 2025

"Η Βαθειά Διαχρονική Σχέση του Ελληνικού Πολιτισμού

με τις Φυσικές Επιστήμες και Τεχνολογίες"

 

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

Η Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών προκηρύσσει τον μαθητικό διαγωνισμό με θέμα:

"Η Βαθειά Διαχρονική Σχέση του Ελληνικού Πολιτισμού με τις

 Φυσικές Επιστήμες και  Τεχνολογίες"

Σκοπός:

    Ο διαγωνισμός αποσκοπεί στην ενθάρρυνση μαθητριών και μαθητών Γυμνασίου να εξερευνήσουν την πλούσια ιστορική συμβολή του Ελληνισμού στην δημιουργία και ανάπτυξη των φυσικών επιστημών αρχίζοντας από τις περιγραφές φαινομένων της φύσης  στα Ομηρικά έπη, στην εγκαθίδρυση της επιστημονικής σκέψης από τους Έλληνες της Ιωνίας, την συστηματικοποίηση των επιστημών την κλασσική περίοδο, τις επιστημονικές-τεχνολογικές-ιατρικές προόδους στις Ελληνιστικές και Βυζαντινές περιόδους και το σύγχρονο Ελληνικό επιστημονικό δυναμικό σε διεθνές επίπεδο.  Μέσα από την εμβάθυνση στην ιστορική της εξέλιξη των επιστημών στην ιστορία του Ελληνισμού, οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να αναπτύξουν ερευνητικές δεξιότητες (πειραματικές ‘η/και θεωρητικές)  και να κατανοήσουν τις θεμελιώδεις ιδέες στη γένεση των επιστημών και την αξιοποίησή τους προς όφελος των ανθρώπινων κοινωνιών.

Στόχοι:

 Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα κληθούν:

1.                     Να γνωρίσουν τις ιστορικές συνθήκες που δημιούργησαν τις προϋποθέσεις στη γένεση των φυσκών επιστημών την περίοδο 900-500 π.Χ. από τους Έλληνες. 

o                        Τη σημασία των Ομηρικών επών στις περιγραφές φυσικών φαινομένων.

o                        Την επίδραση με τους αρχαιότερους πολιτισμούς της Ανατολής όπως της Αιγύπτου και Μεσοποταμίας .

o                        Τη σημασία του εμπορίου και της γεωγραφικής εξάπλωσης των Ελλήνων σε όλα τα παράλια της Μεσογείου και του Ευξείνου Πόντου.

o                        Τον ρόλο των Ιώνων φυσικών φιλοσόφων  - ο Θαλής Μιλήσιος.

2.                     Να κατανοήσουν συστηματικοποίηση των επιστημών στην κλασική αρχαιότητα μέχρι και την Αλεξανδρινή εποχή.

o                        Τη μεταλαμπάδευση στην αρχαία Αθήνα των επιστημονικών σκέψεων από την Ιωνία  με κορυφαία παραδείγματα την Ακαδημία του Πλάτωνα κα το Λύκειο του Αριστοτέλη την κλασσική περίοδο. 

o                        Τη Μαθηματική σκέψη με κέντρο την Αλεξάνδρεια και οι εφαρμογές της στη Μηχανική με κορυφαίους τον Αρχιμήδη και Ήρωνα.

o                        Τη παράδοση του Ιπποκράτη στην ιατρική μέχρι και τον Γαληνό που έφθασε μέχρι τον 18ο αιώνα.

3.                     Η αξιοποίηση των επιστημών στις τεχνολογικές προόδους στην Ρωμαΐκη και Βυζαντινή περίοδο.

o                        Τη  κατασκευή μεγάλων κτιριακών έργων με κορυφαία παραδείγματα του Ιερού Ναού της του Θεού Σοφίας και των Θεοδοσιανών τειχών της Κωνσταντινούπολης.

o                        Την  ανάπτυξη νοσηλευτικών ιδρυμάτων στο Βυζάντιο.

o                        Την  αμυντική τεχνολογία του Βυζαντίου.

4.                     Η Βυζαντινή επιρροή στην Ευρωπαϊκή Αναγέννηση.

o                        Τη διάσωση της Αρχαίας Ελληνικής επιστήμης και η μεταλαμπάδευση της στη Δύση και στους Άραβες.

o                        Την επιρροή στον Νεύτωνα της “εξαντλητικής μεθόδου” του  Αρχιμήδη

5.                     Οι δύο τελευταίοι αιώνες και το Ελληνικό επιστημονικό δυναμικό σε όλο τον κόσμο.

o                        Τους διάσημους Έλληνες Επιστήμονες τον  19ο και 20ο αιώνα.

o                        Τα ανώτατα εκπαιδευτικά Ιδρύματα του Ελληνισμού στους 19-20ο αιώνες.

o                        Το Ελληνικό επιστημονικό δυναμικό εντός και εκτός  της Ελλάδος σήμερα.

Περιεχόμενο και κατηγορίες του διαγωνισμού :

Οι μαθητές και οι μαθήτριες καλούνται να υποβάλουν ψηφιακές εργασίες  σε μορφή «Παρουσίασης» (π.χ. power point) ή βίντεο ή ακόμα και υπολογιστικές προσομοιώσεις και πειραματικές κατασκευές, οι οποίες θα καλύπτουν διάφορες πτυχές της σχέσης  του Ελληνικού Πολιτισμού με τις  Φυσικές Επιστήμες και  Τεχνολογίες.  Ενδεχόμενα έξοδα/μέσα για πειραματικές κατασκευές θα υπάρξει υποστήριξη από την ΟιΟμΚω μετά από επικοινωνία.

Οι επιμέρους ενότητες που καλούνται οι μαθήτριες/ες να υποβάλλουν τις εργασίες τους είναι:

1. Οι ιστορικές συνθήκες που οδήγησαν στην ανάπτυξη των επιστημών από τους Έλληνες πριν από 2.500 χρόνια.

2. Επιτεύγματα στις Επιστήμες του  Ελληνικού Πολιτισμού  την 1η χιλιετία π. Χριστού.

3. Η σημασία των επιστημονικών ανακαλύψεων στην ιστορία της Ανθρωπότητας.

4.  Ο ρόλος της Αστρονομίας στην Ελληνική Επιστήμη.

5. Η ιατρική από τη μαγεία στην επιστήμη,

6. Η ναυπηγική και η ναυτιλία.

7. Η Γεωμετρία της  Αγίας Σοφίας.

8. Η Βυζαντινή ιατρική.

9. Τα αμυντικά συστήματα του Βυζαντίου.

10. Οι επιρροές  στη Δύση και στους ‘Αραβες  της Ελληνικής επιστημονικής σκέψης.

11.  Ο Μαθηματικός  Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή τον 19ο και 20ο αιώνα.

 

Για τις παραπάνω ενότητες θα σταλεί υποστηρικτικό εκπαιδευτικό υλικό προς τους ενδιαφερόμενους και κατόπιν επικοινωνίας θα οργανωθούν διαδικτυακά ενημερωτικά σεμινάρια.

Όροι και Προϋποθέσεις:

1.                     Δικαίωμα συμμετοχής έχουν μαθητές και μαθήτριες που φοιτούν σε Γυμνάσια της Ελλάδας, Εξωτερικού  και της Κωνσταντινούπολης.

2.                     Οι εργασίες που θα υποβληθούν δύνανται να είναι είτε ατομικές είτε ομαδικές.

3.                     Ένα (1) και μόνο έργο υποβάλλεται ανά συμμετοχή (ατομική ή ομαδική).

4.                     Κάθε συμμετοχή δύναται να τελεί υπό την επίβλεψη ενός/μιας εκπαιδευτικού της οικείας σχολικής μονάδας ο/η οποίος/α δύναται να είναι υπεύθυνος/η για περισσότερες συμμετοχές της οικείας σχολικής μονάδας.

5.                     Κάθε συμμετοχή πρέπει να είναι πρωτότυπη και να συνοδεύεται από βιβλιογραφία ή/και πηγές.

6.                     Για τη συμμετοχή στον διαγωνισμό συμπληρώνεται ηλεκτρονική αίτηση που δίνεται στο Παράρτημα Ι.

7.                     Επισημαίνεται ότι συμπληρώνεται μία ηλεκτρονική αίτηση ανά συμμετοχή, αναγράφοντας στο σχετικό πεδίο, τον τίτλο του έργου και την κατηγορία συμμετοχής.  Σε περίπτωση υποβολής περισσότερων συμμετοχών (έργων) από το ίδιο σχολείο, υποβάλλονται ισάριθμες ηλεκτρονικές αιτήσεις.

8.                     Προϋπόθεση συμμετοχής στον διαγωνισμό είναι η συμπλήρωση αίτησης συμμετοχής που δίνεται στο Παράρτημα Ι.

9.                     Κάθε συμμετοχή (έργο) αποστέλλεται επισυναπτόμενο ή με επισύναψη ηλεκτρονικού συνδέσμου, στην ακόλουθη ηλεκτρονική διεύθυνση: eistinpolin.2025@gmail.com Μαζί με τη αποστολή της συμμετοχής θα πρέπει να αποστέλεται και το αντίγραφο της αίτησης συμμετοχής. Με την υποβολή θα υπάρξει επιβεβαίωση της λήψης της συμμετοχής.

10.                  Η συμμετοχή των μαθητών/τριών στον διαγωνισμό είναι προαιρετική και συνεπάγεται την ανεπιφύλακτη αποδοχή των όρων του. Θα πρέπει ωστόσο, να συνοδεύεται από τη συγκατάθεση, γονέων/κηδεμόνων, πρότυπο της οποίας δίνεται επίσης στο Παράρτημα ΙΙ.

Πλαίσιο Διεξαγωγής:

1.                     Η ημερομηνία έναρξης του διαγωνισμού είναι η 15η Δεκεμβρίου 2025 και η καταληκτική ημερομηνία υποβολής των συμμετοχών είναι η 30η  Μαρτίου 2026.

2.                     Οι συμμετοχές δύνανται να είναι ατομικές ή συλλογικές.

3.                     Όλες οι συμμετοχές θα αξιολογηθούν από την κριτική επιτροπή του διαγωνισμού.

4.                     Οι νικητές και οι νικήτριες θα βραβευθούν σε μαθητικές ημερίδες που θα οργανωθούν από την Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών στην Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Κωνσταντινούπολη. Στις ημερίδες αυτές οι συμμετέχοντες που επιθυμούν θα παρουσιάσουν τις εργασίες τους ανεξάρτητα από την βράβευση τους.

Τεχνικές Προδιαγραφές

1.                     Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα δημιουργήσουν είτε μία «Παρουσίαση» (power point) με μέγιστο μέγεθος έως 30 διαφανειών, είτε βίντεο με μέγιστη διάρκεια έως 3 λεπτά (03΄:00΄΄) συμπεριλαμβανομένων των τίτλων αρχής και τέλους. Εφιστούμε ιδιαίτερα την προσοχή στην τήρηση των προδιαγραφών. Έργα τα οποία υπερβαίνουν το μέγεθος ή τη διάρκεια (51 διαφάνειες και άνω, βίντεο με χρονική διάρκεια από 03΄:01΄΄ και άνω) αποκλείονται από την υπόλοιπη διαγωνιστική διαδικασία και δεν αξιολογούνται χωρίς άλλη ειδοποίηση.

2.                     Μέγεθος αρχείου έως 1 GB.

3.                     Μορφή αρχείου βίντεο : WMV, FLV, MP4, MOV, AVI.

4.                     Το έργο μπορεί να περιλαμβάνει οπτικοακουστικό υλικό, φωτογραφίες κλπ. Σε περίπτωση που περιλαμβάνει αφήγηση ή/και κείμενα αυτά θα πρέπει να είναι στην ελληνική γλώσσα.

5.                     Πιθανές πειραματικές διατάξεις που θα αναπτυχθούν αρχικά θα σταλούν ως οπτικοακουστικό υλικό και στις ημερίδες οι ίδιες οι διατάξεις.

6.                     Προαιρετικά, εφόσον το επιθυμούν οι δημιουργοί, δύνανται να συμπεριλάβουν στο έργο μετάφραση ή/και υποτιτλισμό και σε άλλη γλώσσα.

7.                     Το υλικό που θα χρησιμοποιηθεί πρέπει να είναι είτε πρωτότυπο είτε «ελεύθερο δικαιωμάτων» (όπως π.χ. το υλικό το οποίο διατίθεται στη Βιβλιοθήκη Ήχου στον σύνδεσμο https://www.youtube.com/audiolibrary/music) ή να χρησιμοποιηθεί μετά από σχετική άδεια.

8.                     Θα πρέπει να έχει εξασφαλιστεί η έγκριση των προσώπων που τυχόν εμφανίζονται στο έργο.

9.                     Στο έργο πρέπει να αναφέρονται υποχρεωτικά οι πηγές από τις οποίες αντλήθηκε το υλικό.

10.                 Για τη δημιουργία του βίντεο μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορα προγράμματα, όπως π.χ. το Movie Maker (Windows) ή το iMovie ή ακόμη και επικαιροποιημένη μορφή ψηφιακού εργαλείου power point.

11.                 Επισημαίνεται ότι στο περιεχόμενο του βίντεο θα πρέπει να αναγράφονται τα στοιχεία των συμμετεχόντων/ουσών, του/της επιβλέποντα/ουσας εκπαιδευτικού και η σχολική μονάδα.


- Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός δημιουργίας ταινίας μικρού μήκους με θέμα: «Η ηρωική έξοδος των Ελευθέρων Πολιορκημένων του Μεσολογγίου το 1826»

Η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και η Ειδική Συνοδική Επιτροπή Πολιτιστικής Ταυτότητος της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος διοργανώνουν πανελλήνιο μαθητικό διαγωνισμό δημιουργίας ταινίας μικρού μήκους (βίντεο) με θέμα: «Η ηρωική έξοδος των Ελευθέρων Πολιορκημένων του Μεσολογγίου το 1826» με αφορμή τη συμπλήρωση 200 ετών από το ιστορικό γεγονός.  

Στον διαγωνισμό μπορούν να συμμετάσχουν έως 26 Φεβρουαρίου 2026 μαθητές/τριες Β’ και Γ’ Γυμνασίου όλης της Ελλάδας, ατομικά ή σε ομάδες έως τριών ατόμων, υπό την επίβλεψη ενός/μιας εκπαιδευτικού.

Οι διακριθέντες θα λάβουν μέρος σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει εκπαιδευτική επίσκεψη στην Ιερά Πόλη Μεσολογγίου και τελετή απονομής τίτλων διάκρισης.

Κατά το τρέχον σχολικό έτος κεντρικό θεματικό πεδίο του διαγωνισμού αποτελεί η ηρωική Έξοδος των Ελευθέρων Πολιορκημένων του Μεσολογγίου στις 10-11 Απριλίου 1826. Ειδικότερα, οι μαθητές/τριες καλούνται να δημιουργήσουν μια ταινία μικρού μήκους (βίντεο), εμπνεόμενοι/ες από μία από τις παρακάτω προσωπικότητες της περιόδου της Β΄ Πολιορκίας (1825-1826) και της ηρωικής εξόδου των Ελευθέρων Πολιορκημένων του Μεσολογγίου: 

α. Εθνομάρτυς Επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ

β. Πρόκριτος Χρήστος Καψάλης

γ. Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ (Ελβετός Φιλέλληνας και εκδότης των Ελληνικών Χρονικών)

δ. Τασούλα Γυφτογιάννη (ηρωίδα της β’ Πολιορκίας του Μεσολογγίου)

ε. Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος

Μέσα από τη δημιουργία τους οι μαθητές/τριες θα έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους για το θέμα και να προβληματιστούν σχετικά με τη σημασία και την επικαιρότητά του στη σύγχρονη ζωή, αντλώντας έμπνευση ιδίως από τη ζωή και το έργο των προσωπικοτήτων στις οποίες εστιάζει ο διαγωνισμός κατά το τρέχον σχολικό έτος.

Επιπλέον, θα εξοικειωθούν με την επιστημονική και ιστορική έρευνα και θα γίνουν οι ίδιοι/ίδιες ερευνητές/τριες του παρελθόντος μέσα από την αναδίφηση και μελέτη ιστορικών πηγών.

Η αφίσα ΕΔΩ 

Η πρόσκληση συμμετοχής ΕΔΩ 

Οι οδηγίες ανάρτησης video ΕΔΩ 

Οι οδηγίες συμμετοχής στις Φόρμες ΕΔΩ 

εικόνα

Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2025

II. ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 1. Οι σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Πόλης

 

Διαβάστε: 1. Εισαγωγή στην ιστορία των Σταυροφοριών
"Πάρτε το δρόμο που οδηγεί στον Πανάγιο Τάφο, αρπάξτε την άγια γη από αυτήν την πρόστυχη φυλή και υποτάξτε τη στη δική σας κυριαρχία. Τη γη αυτή τη "ρέουσα γάλα και μέλι" όπως λένε οι Γραφές, που δόθηκε από το Θεό στα τέκνα του Ισραήλ>>.
                                                                Πάπας Ουρβανός Β΄, Κλερμον, 1095


             Μετά τη νίκη τους στο Ματζικέρτ (1071) οι Τούρκοι προωθούνται νοτιότερα και καταλαμβάνουν την Ιερουσαλήμ, αποκόπτοντας τους προσκυνηματικούς  δρόμους προς  τους Αγίους Τόπους. Σε όλη την προηγούμενη περίοδο παρά την αραβική κατοχή, το προσκύνημα στους Αγίους Τόπους συνεχιζόταν κανονικά, κυρίως μέσω του χερσαίου δρόμου που περνούσε από τα Βαλκάνια και την Κων/πολη, γεγονός που έφερνε σε επαφή  τους Λατίνους με τους Βυζαντινούς.
Για περισσότερα: Βυζαντινών Ιστορικά

Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025

25 Νοεμβρίου: Επέτειος της Εθνικής Αντίστασης


Η 25η Νοεμβρίου, η ημερομηνία της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου το 1942 έχει οριστεί ως η ημερομηνία του εορτασμού της Εθνικής μας Αντίστασης κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι αντιστασιακές οργανώσεις με επικεφαλής τον ΕΑΜ-ΕΛΑΣ οργάνωσαν και καθοδήγησαν τον ένοπλο αγώνα κατά των γερμανικών, ιταλικών και βουλγαρικών κατοχικών δυνάμεων της περιόδου 1941-1944.

Τιμή και Δόξα!



 

Οδύσσεια: Γράμματα στον Τηλέμαχο (4η Ενότητα)

 Με μεγάλο ενδιαφέρον άκουσαν οι μαθητές και οι μαθήτριες του Α5 τα βάσανα του Τηλέμαχου, έτσι όπως τα διηγήθηκε στην Αθηνά -Μέντη. Με τη σειρά τους λοιπόν στέλνουν στον γιο του Οδυσσέα γράμματα, με τα οποία ξεδιπλώνουν τις σκέψεις τους και τα συναισθήματά τους γι' αυτά που άκουσαν...

Φάνης


 

Ηλίας


Δημήτρης
 
Μαρία
Χρήστος

Μίλτος


 

Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2025

2. Οι Κομνηνοί και η μερική αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίας

 


I. Η ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΜΕ ΤΗ ΔΥΣΗ 1. Η κρίση και οι απώλειες της αυτοκρατορίας κατά τον 11ο αιώνα (1025-1081)

 


Άννα Φρανκ, "Από το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ"

 

Άννα Φρανκ, "Από το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ"


Άννα Φρανκ (1929 -1945)

Περίληψη: Αφορμή της σελίδας του ημερολογίου της Άννας αποτέλεσε ένα επεισόδιο με την αδερφή της, τη Μαργκότ. Η θέση που πήραν οι γονείς της στο επεισόδιο ωθεί την Άννα να ξεδιπλώσει τις σκέψεις της και τα παράπονά της για τη συμπεριφορά της οικογένειά της απέναντί της. Θεωρεί  ότι η αδελφή της απολαμβάνει την απόλυτη αγάπη των γονιών της σε αντίθεση με εκείνη. Εκφράζει τη λατρεία  της προς τον πατέρα της, που όμως δεν φαίνεται, σύμφωνα με την Άννα να της συμπαραστέκεται. Απέναντι στη μητέρα της εκφράζει εχθρικά συναισθήματα, καθώς τη θεωρεί ανεπαρκή ως προς τον ρόλο της. Ωστόσο, η Άννα πιστεύει ότι παρ’ όλες τις αδυναμίες του χαρακτήρα της, έχει στόχους και όνειρα, που μπορεί να τα εκμυστηρευθεί μόνο στην πιστή της φίλη, την Κίτυ, όπως ονόμασε το ημερολόγιό της.

Χαρακτηρισμοί:

Η Άννα: είναι ένα ευαίσθητο κορίτσι στην εφηβεία, το οποίο βιώνει πολλές συναισθηματικές διακυμάνσεις. Χωρίς να απορρίπτει την οικογένειά της αισθάνεται απομονωμένη και αποξενωμένη. Πιστεύει ότι οι γονείς της προτιμούν την αδελφή της, ενώ  η ίδια βρίσκεται πάντα στο περιθώριο. Απογοητεύεται από την συμπεριφορά των γονιών της, από τους οποίους ζητά αγάπη, αναγνώριση των αναγκών της και κατανόηση. Η ανταγωνιστική σχέση που αναπτύσσει με την αδερφή της έχει ως αποτέλεσμα να παρουσιάζεται η ίδια ως εγωίστρια και απείθαρχη. Εκφράζει τα συναισθήματά  της με υπερβολικό τρόπο, προσπαθώντας να κατακτήσει την ανεξαρτησία της και το σεβασμό της προσωπικότητά της.

Ο πατέρας: εξιδανικεύεται από την Άννα, ωστόσο δεν φαίνεται να μπορεί να αντιληφθεί τις αγωνίες και τις ανάγκες της. Την αντιμετωπίζει ως κακομαθημένο παιδί που διεκδικεί την προσοχή όλων και συντάσσεται -όσον αφορά τη διαχείριση των καθημερινών καταστάσεων- με τη σύζυγό του.

Η μητέρα: παρουσιάζεται ως αδιάφορη απέναντι στις συναισθηματικές ανάγκες της Άννας. Δείχνει ολοφάνερη προτίμηση στην άλλη της κόρη, ενώ αντιμετωπίζει την Άννα με μειωτικό τρόπο. Χαρακτηρίζεται ως παράλογη, σκληρή και ανεπαρκής όσον αφορά στο ρόλο της ως μητέρας, που προϋποθέτει την ολοκληρωτική αγάπη και φροντίδα όλων των παιδιών.

Η Μαργκότ: έχει ανταγωνιστική σχέση με την αδελφή της. Έχει πλήρη συνείδηση της γονεϊκής προτίμησης, την οποία και εκμεταλλεύεται για να εδραιώσει τη θέση της. Παρουσιάζεται ως έξυπνη και όμορφη, στοιχεία που υπερτονίζονται από την Άννα.

Η Κίτυ: η φανταστική ( προσωποποιημένη) φίλη της Άννας με τη μορφή ημερολογίου. Υποκαθιστά την οικογένεια της Άννας έχοντας όλες αυτές τις αρετές που αναζητά κάποιος σε έναν φίλο. Είναι πιστή, εχέμυθη, αφουγκράζεται τα άγχη, τις αγωνίες και τις επιθυμίες της Άννας, χωρίς να κρίνει και να επικρίνει.

Ενότητες -πλαγιότιτλοι:

·         1η: «Η μητέρα είναι τρομερά … διάθεση της Μαργκότ» - Το επεισόδιο με τη Μαργκότ.

·         2η: «Δεν τις αγαπώ … τα ελαττώματά της» - Τα παράπονα για τον πατέρα.

·         3η: «Περισσότερο απ’ όλους … στα παιδιά τους»- Η απογοήτευση από τη συμπεριφορά της μητέρας.

·         4η: «Μερικές φορές μού περνά… ό,τι θέλω» - Η αυτοκριτική της Άννας.

·         5η: «Τελικά ξαναγυρίζω … ξεχειλίζει» - Ο ρόλος του ημερολογίου στη ζωή της Άννας.

Είδος κειμένου: ημερολόγιο σε μορφή επιστολής

Αφηγητής: ταύτιση αφηγητή -ήρωα, ομοδιηγητικός

Γλώσσα: (μετάφραση) συγκροτημένος λόγος με ακριβείς παρατηρήσεις

Ύφος: εξομολογητικό, ειρωνικό, επικριτικό.

«Αγαπητή Κίττυ,


       Ελπίζω ότι θα μπορέσω να εμπιστευτώ τα πάντα σε σένα, μιας και δεν έχω εμπιστευτεί ποτέ κάτι σε κανέναν και ελπίζω ότι θα είσαι μεγάλη πηγή ανακούφισης και στήριξης». Αυτή ήταν η πρώτη φορά που η μικρή Άννα Φρανκ έγραψε κάτι στο ημερολόγιό της. Ένα μικρό, κόκκινο ημερολόγιο που της αγόρασε ο πατέρας της, Όττο Φρανκ για τα 13α γενέθλιά της και όπου για τα επόμενα δύο χρόνια της ζωής της θα κατέγραφε τις σκέψεις και τα συναισθήματά της, ώσπου να έβρισκε μαρτυρικό θάνατο στα χέρια των Ναζί. Ποια ήταν όμως η Άννα Φρανκ; Και πως κατάφερε ένα μικρό κορίτσι να συγκινήσει τόσα εκατομμύρια ανθρώπων με ένα ημερολόγιο;
Η Άννα Φρανκ


    Η Ανελίς Μαρί (Άννα) Φρανκ γεννήθηκε στις 12 Ιουνίου του 1929 στην Φρανκφούρτη της Γερμανίας. Η οικογένειά της ήταν εβραϊκής καταγωγής. Επίσης, είχε μια μεγαλύτερη αδερφή, την Μάργκοτ. Βρισκόμαστε στις αρχές τις δεκαετίας του '30. Ο Α’ παγκόσμιος πόλεμος είχε τελειώσει και η ηττημένη Γερμανία υπέφερε από μια δυσβάσταχτη οικονομική κρίση. Ο πατέρας της Όττο Φρανκ, που είχε υπηρετήσει στον γερμανικό στρατό ως αξιωματικός, παρακολουθούσε με αγωνία τις πολιτικές εξελίξεις, οι οποίες ήταν ραγδαίες. Όταν στις 13 Μαρτίου του 1933 το ναζιστικό κόμμα του Αδόλφου Χίτλερ ήλθε στην εξουσία και ο ίδιος έγινε καγκελάριος, τότε η οικογένεια Φρανκ κατάλαβε ότι είχε έρθει η ώρα να αποχαιρετίσει την Γερμανία. 
Η Οικογένεια Φρανκ

Πρώτα μετακόμισαν στο Άαχεν και από εκεί στο Άμστερνταμ.  Ο Όττο Φρανκ άρχισε να εργάζεται ως διευθυντής στην εταιρεία Οπέκτα, μια εταιρεία επεξεργασίας μαρμελάδας, ενώ η Άννα και η αδερφή της γράφτηκαν αμέσως στο σχολείο. Η Μάργκοτ Φρανκ ήταν εσωστρεφής και ήπιος χαρακτήρας, ενώ η Άννα εξωστρεφής και ιδιαίτερα κοινωνική, έχοντας μάλιστα πολλούς Ολλανδούς, Γερμανούς, Εβραίους και Χριστιανούς φίλους.
   Τον Μάιο του 1940 η Γερμανία εισβάλλει στην Ολλανδία. Αμέσως αρχίζει η καταδίωξη και η κοινωνική απομόνωση των Εβραίων. Οι αδερφές Φρανκ αναγκάζονται να παραιτηθούν από το σχολείο τους και να γραφτούν στο Εβραϊκό Λύκειο. Επίσης, υποχρεώνονται να φορούν το κίτρινο αστέρι του Δαβίδ και να ακολουθούν τους αυστηρούς κανόνες συμπεριφοράς που έχουν συνταχθεί για όλους τους εβραϊκής καταγωγής υπηκόους της Ολλανδίας. Στο μεταξύ, ο πατέρας της Φρανκ λαμβάνει μέτρα για να προστατέψει την οικογένειά του. Παραιτείται από την θέση του ως διευθυντής και παραχωρεί τα δικαιώματα ιδιοκτησίας της Οπέκτα σε δύο έμπιστους συνεργάτες του, κατορθώνοντας όμως να εξασφαλίσει για την οικογένειά του ένα μικρό εισόδημα.
   Όλα αυτά η μικρή Άννα τα γράφει στο ημερολόγιό της. Γράφει για τις διώξεις κατά των ομοεθνών της, για τα περιοριστικά μέτρα, τους φόβους του πατέρα της για το μέλλον, αλλά και για τον θάνατο της γιαγιάς της, ένα γεγονός που την στεναχώρησε βαθιά. Γράφει όμως και για τα όνειρά της. Θέλει να γίνει ηθοποιός και λυπάται πολύ που της απαγόρευσαν να πηγαίνει σινεμά. Νιώθει ότι η ζωή της έχει αλλάξει πολύ και ότι έχει χάσει πολλά από τα προνόμια της σαν παιδί. Όλα αυτά όμως θα της φανούν αδιάφορα, όταν πολύ σύντομα χάσει την ελευθερία της.


    Το γράμμα που ήρθε στα χέρια της οικογένειας Φρανκ εκείνο τον ζεστό Ιούλιο του 1942 κατάφερε να τους κάνει όλους να  χάσουν το χρώμα τους. Ήταν από την κεντρική διοίκηση των Ναζί στην Ολλανδία και συγκεκριμένα από το γραφείο που ασχολείται με θέματα μετανάστευσης των Εβραίων. Απαιτούν από την Μάργκοτ Φρανκ να παρουσιαστεί προκειμένου να αποσταλεί για καταναγκαστικά έργα στα στρατόπεδα εργασίας των Γερμανών.
Μάργκοτ και Άννα

Ο Όττο Φρανκ καταλαβαίνει ότι ήρθε η ώρα. Ανακοινώνει στην οικογένειά του ότι πρέπει να κρυφτούν. Η κρυψώνα τους θα είναι τα πίσω δωμάτια των εγκαταστάσεων της Οπέκτα. Οι πιο έμπιστοι υπάλληλοί τους θα τους βοηθήσουν να επιβιώσουν. Όλοι συμφωνούν και ετοιμάζονται γρήγορα για εκεί. Λίγο πριν κρυφτούν, η Άννα δίνει στην φίλη και γειτόνισσά της, Τούτσι Κιούπερς ένα βιβλίο, ένα σετ τσαγιού, ένα τενεκεδάκι με βόλους και την γάτα της οικογένειας για να τα φυλάξει μέχρι να γυρίσουν.
    «Ανησυχώ για τους βόλους μου, επειδή φοβάμαι ότι θα πέσουν σε λάθος χέρια. Μπορείς να τους κρατήσεις για λίγο;», της είχε πει χαρακτηριστικά.


    Το πρωινό της 6ης Ιουλίου του 1942, η οικογένεια Φρανκ εισέρχεται στο μυστικό της καταφύγιο, αφήνοντας το διαμέρισμα που έμεναν μέχρι τώρα αναστατωμένο, αλλά και ένα σημείωμα σε φανερό μέρος ότι έφυγαν στην Ελβετία. Το καταφύγιο ή Achterhuis στα Ολλανδικά είναι  ένα σχετικά άνετο μέρος. Στον πρώτο όροφο υπάρχουν δύο μικρά δωμάτια με ένα κοινό μπάνιο. Από πάνω υπάρχει ένα μεγαλύτερο δωμάτιο, με ένα ακόμη μικρότερο από πίσω. Από εκεί, μια σκάλα οδηγεί στην σοφίτα. Μόλις οι Φρανκ κρύβονται, η πόρτα εισόδου καλύπτεται από μια βιβλιοθήκη. Τέλος, όσον αφορά τρόφιμα, φάρμακα, αλλά και νέα από τον έξω κόσμο, τους τα παρέχουν οι έμπιστοι φίλοι και συνεργάτες τους.
Το οίκημα που περιελάμβανε
 το καταφύγιο των Φρανκ
  Λίγο αργότερα, στις 13 Ιουλίου του 1942, το καταφύγιο φιλοξενεί μια νέα οικογένεια, αυτή των Βαν Πελ. Η Άννα χαίρεται που θα έχει παρέα και το γράφει αμέσως στο ημερολόγιό της. Ο μικρός όμως χώρος δημιουργεί γρήγορα προβλήματα στους ενοίκους του. Οι τσακωμοί είναι συχνοί και η Άννα τους αντιπαθεί όλους, ιδιαίτερα το τελευταίο μέλος του καταφυγίου, τον Φριτζ Πφέφερ, φίλο της οικογένειας, με τον οποίο μάλιστα αναγκάζεται να μοιραστεί το δωμάτιο της. Άλλα όσο οι καυγάδες ταράζουν την ζωή του μικρού κοριτσιού, άλλο τόσο την αναστατώνει ο έρωτας, τον οποίο η Φρανκ θα συναντήσει για πρώτη φορά στο πρόσωπο του Πίτερ Βαν Πελ. Θα είναι ο πρώτος που θα την φιλήσει, αλλά και αυτός που θα την κάνει να αναρωτηθεί αν τα συναισθήματά της είναι αληθινά ή προήλθαν από την συγκατοίκησή τους. Όπως και να’ χει, ο έρωτας της δίνει κουράγιο, όχι όμως όσο της δίνει το γράψιμο, το οποίο την βοηθά να αντέξει τον εγκλεισμό.


    
Εικόνα από το ημερολόγιο της Άννας

«Όταν γράφω,», λέει στο ημερολόγιό της, «τινάζω από πάνω μου κάθε έγνοια. Η λύπη μου εξαφανίζεται, το πνεύμα μου ξαναζωντανεύει. Αλλά αυτή είναι η μεγάλη ερώτηση: Θα μπορέσω να γράψω ποτέ κάτι σπουδαίο; Θα γίνω ποτέ δημοσιογράφος ή συγγραφέας;».
   Δεν θα το μάθει ποτέ. Στις 4 Αυγούστου του 1944, ύστερα από μια ανώνυμη πληροφορία, οι Ναζί θα εισβάλλουν στο καταφύγιο και θα συλλάβουν τους Φρανκ, τους Βαν Πελ και τον Φριτζ Πφέφερ. Θα τους ανακρίνουν αυστηρά και στην συνέχεια, δυο μέρες μετά, θα τους στείλουν  στο στρατόπεδο του Γουέστερμπροκ. Επειδή συνελήφθησαν κρυπτόμενοι, θεωρούνται  εγκληματίες. Η ποινή που τους επιβάλλεται είναι σκληρή εργασία.
Το στρατόπεδο τού Άουσβιτς
  Στο Γουέστερμπροκ δεν μένουν πολύ. Λίγο αργότερα στέλνονται οικογενειακώς στο Άουσβιτς. Μόλις φτάνουν εκεί, οι άνδρες διαχωρίζονται από τις γυναίκες. Αυτή ήταν η τελευταία φορά που ο Όττο Φρανκ είδε την γυναίκα και τις κόρες του ζωντανές. Η ζωή για την Άννα, την μητέρα της και την αδερφή της πρόκειται να γίνει ανυπόφορη. Τις γδύνουν εντελώς, τις ξυρίζουν το κεφάλι και τις χαράσσουν στο χέρι ένα αριθμό αναγνώρισης. Η Άννα περνάει την ημέρα της κουβαλώντας μεγάλα βράχια και στρώνοντας τάπητες. Μερικά χρόνια αργότερα, κάποιοι μάρτυρες που έτυχε να βρίσκονται στο ίδιο στρατόπεδο με την Άννα θα πουν ότι την έβλεπαν πολλές φορές να κλαίει όταν παρακολούθαγε δεκάδες παιδιά να οδηγούνται στους θαλάμους αερίων. Παρόλα αυτά όμως, η νεαρή κοπέλα έδειξε αξιοθαύμαστη υπομονή και θέληση για ζωή. Όμως οι δυσκολίες είναι πολλές. Το φαγητό είναι λίγο, η κούραση πολλή και το χειρότερο από όλα, το στρατόπεδο είναι γεμάτο αρρώστιες. Η Άννα γρήγορα προσβάλλεται από ψωρίαση, όπως και η αδερφή της. Οι Ναζί τις μεταφέρουν αμέσως στο ιατρείο, το οποίο όμως είναι σε κακή κατάσταση. Στις 28 Οκτωβρίου έρχονται νέες εντολές από το Βερολίνο για μεταφορά γυναικών στο στρατόπεδο του Μπέργκεν Μπέλσεν. 8000 γυναίκες, ανάμεσά τους η Άννα και η Μάργκοτ Φρανκ μεταφέρονται εκεί. Η μητέρα τους μένει πίσω. Θα πεθάνει λίγο μετά από ασιτία. Χωρίς να το γνωρίζουν, οι δύο αδερφές νιώθουν μόνες  στον κόσμο, αλλά έχουν στήριγμα η μια την άλλη.
  Στις αρχές του 1945 στο στρατόπεδο ξεσπά επιδημία τύφου. 17000 κρατούμενοι πεθαίνουν σε μικρό χρονικό διάστημα. Η Μάργκοτ αρρωσταίνει βαριά και λίγο καιρό αργότερα πέφτει από το κρεβάτι της και πεθαίνει. Η Άννα δεν αντέχει αυτή την απώλεια. Το ηθικό της σπάει, δεν θέλει πια να ζει. Απελπισμένη και αβοήθητη, θα πεθάνει λίγες μέρες μετά και αυτή, τον πικρό εκείνο Φεβρουάριο του 1945, λίγες εβδομάδες προτού Βρετανοί στρατιώτες καταλάβουν το στρατόπεδο και ελευθερώσουν όλους τους κρατουμένους.
      Ο Όττο Φρανκ θα είναι ο μόνος που θα επιβιώσει. Θα μάθει για την τύχη της γυναίκας του, αλλά και των δύο κοριτσιών του από τον Ερυθρό Σταυρό, τον Ιούλιο του 1945. Έχοντας μείνει πια μόνος του, ο απαρηγόρητος σύζυγος και πατέρας θα επιστρέψει στο Άμστερνταμ. Εκεί θα ανακαλύψει ότι το ημερολόγιο της μικρής του κόρης είχε τελικά σωθεί. Και όταν το διαβάσει, θα ανακαλύψει μια τελείως διαφορετική Άννα.
      «Δεν είχε καμία σχέση με το παιδί που είχα χάσει», θα πει αργότερα στην μητέρα του. «Πραγματικά, δεν είχα ιδέα για το βάθος των σκέψεων και των συναισθημάτων της».
  Αν και βυθισμένος στην θλίψη, ο Όττο Φρανκ θέλει να εκδώσει το ημερολόγιό της. Θέλει να μάθει και ο υπόλοιπος κόσμος την ιστορία της. Στην αρχή, δεκάδες εκδοτικοί οίκοι το απορρίπτουν. Τελικά το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ  θα δημοσιευτεί για πρώτη φορά στην Βρετανία με τον τίτλο «Το πίσω σπίτι».
Το βιβλίο  παίρνει καλές κριτικές, όπως και στην Αμερική, αλλά και στην Γαλλία. Την μεγαλύτερή του όμως επιτυχία την γνωρίζει στην Ιαπωνία, όπου λαμβάνει διθυραμβικές κριτικές και σημειώνει πωλήσεις της τάξης των 100000 βιβλίων και άνω. Με το πέρασμα των ετών, η δημοτικότητά του μεγάλωσε και έγινε πολύ δημοφιλές. Μάλιστα μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο, αλλά και στο θέατρο, ενώ πολλοί ήταν αυτοί που μίλησαν με τα καλύτερα λόγια για αυτό, όπως ο Νέλσον Μαντέλα, ο οποίος είπε ότι «διαβάζοντάς το κατά την διάρκεια της φυλάκισης του, έλαβε πολύ κουράγιο από την ιστορία της μικρής Άννας».
  Η Άννα Φρανκ υπήρξε ένα κορίτσι γεμάτο δημιουργικότητα, σοφία και κυρίως θέληση για ζωή. Έγραψε μονάχα ένα βιβλίο, αλλά αυτό ήταν αρκετό. Σήμερα θεωρείται ηρωίδα, ένα σύμβολο του ολοκαυτώματος, αλλά και μια πολύ καλή συγγραφέας, αν και τελικά δεν κατάφερε να το μάθει ποτέ. Το ημερολόγιό της διαβάζεται και ξαναδιαβάζεται  από δεκάδες ανθρώπους, οι οποίοι μέσα του αντικρίζουν ένα ζωντανό κορίτσι που πίστευε στην ζωή, στην αγάπη και, παρόλα τα όσα πέρασε, στην καλοσύνη των ανθρώπων..
    «Και πραγματικά είναι αξιοθαύμαστο το ότι δεν έχω εγκαταλείψει ακόμη τις αρετές μου, παρότι φαίνεται πια τόσο παράλογο και αδύνατο να τις κρατήσω. Τις κρατάω λοιπόν, γιατί, κόντρα σε όλα, πιστεύω ακόμη ότι οι άνθρωποι είναι καλοί στην καρδιά..».

Αναδημοσίευση από: http://www.magazzino.gr/2015/05/blog-post.html
  • Εικονική περιήγηση στο καταφύγιο της Άννας Φρανκ: http://www.annefrank.org/en/Subsites/Home/ 

    Παράλληλα κείμενα

    1. Φραντς Κάφκα, Γράμμα στον πατέρα (απόσπασμα)

    Αγαπημένε μου πατέρα
    ......................................................................................................
    Έβλεπες τα πράγματα περίπου έτσι: Σε όλη σου την ζωή δούλεψες σκληρά, θυσιάζοντας τα πάντα για τα παιδιά σου, κυρίως δε για μένα. Συνεπώς, έκανα "τη μεγάλη ζωή", ήμουν απολύτως ελεύθερος ν' ασχολούμαι με ό,τι μου άρεσε, χωρίς ν' αντιμετωπίσω ποτέ βιοτικό πρόβλημα και γενικά δεν είχα έγνοιες. Εσύ δεν απαίτησες καμία ευγνωμοσύνη για όλα αυτά, επειδή γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει "ευγνωμοσύνη από τα παιδιά", αλλά περίμενες τουλάχιστον έναν καλό λόγο, κάποιο δείγμα συμπάθειας.
    Εγώ, αντί ν' ανταποκριθώ σ' αυτή την προσμονή σου, σε απέφευγα διαρκώς, κρυβόμουν στο δωμάτιό μου μαζί με τα βιβλία μου, έκανα παρέα με φίλους ελαφρόμυαλους και καλλιεργούσα παράδοξες ιδέες.
    [...]

Ρήγας Βελεστινλής, "Θούριος" (Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ' Γυμνασίου)

 

 

Τρίτη 11 Νοεμβρίου 2025

Οδύσσεια Ραψωδία α: Αθηνά-Τηλέμαχος, συμπόσιο των μνηστήρων

 Ερωτήσεις κατανόησης της 2ης Ενότητας ... εδώ και της 3ης Ενότητας ... εδώ!

Βίντεο: Ραψωδία α (2η και 3η Ενότητα: Αθηνά και Τηλέμαχος, Συμπόσιο των μνηστήρων)