Πέμπτη, 9 Απριλίου 2015

"Τα προσφυγικά χωριά της Κοζάνης" (Εργασία στην Τοπική Ιστορία)



ΜΑΘΗΤΕΣ: Περδικάρης Γ.Ν.  Μπιμπίρης Π., Νεμπίου Σ,
                       Πλιάκης Κ., Τσεκάνι Αρ. Νανόπουλος Χρ.


1      Ιστορικό πλαίσιο        

 Στις  15 Μαΐου 1919 ο ελληνικός στρατός αποβιβάστηκε στην Σμύρνη. Σύντομα  η ελληνική παρουσία επεκτάθηκε στις γύρω περιοχές. Τον Ιούλιο του 1920 υπογράφηκε η συνθήκη των Σεβρών που όριζε ότι η περιοχή της Σμύρνης θα βρισκόταν υπό ελληνική διοίκηση και κατοχή για 5 χρόνια. Έπειτα την επιστροφή του βασιλιά  Κωνσταντίνου και την διαρκή ισχυροποίηση του Τουρκικού κράτους σε όλους τους τομείς, ακολούθησε η ήττα του ελληνικού στρατού στον μικρασιατικό πόλεμο τον Αύγουστο του 1922. Μαζί με την υποχώρηση του στρατού έφυγαν επίσης και χιλιάδες πρόσφυγες για την Ελλάδα. Πολλοί από αυτούς πέθαναν από τις κακουχίες , ενώ σε άλλους στην περιοχή της Ανατολικής Θράκης είχαν προθεσμία ενός μήνα να πάρουν ό,τι μπορούσαν. Το φθινόπωρο του 1922 έφτασαν περίπου 900.000 πρόσφυγες . Το 1923 υπογράφθηκε η συνθήκη της Λωζάνης. Η Συνθήκη της Λωζάνης ήταν συνθήκη ειρήνης που έθετε στην ουσία   τα όρια   της       σύγχρονης  Τουρκίας . Υπογράφηκε στη Λωζάνη  της Ελβετίας στις   από την Ελλάδα στις 23 Ιουλίου 1924, την Τουρκία   και τις άλλες χώρες που πολέμησαν στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο  και συμμετείχαν στην Συνθήκη των Σεβρών.     
                             
 Αυτή η συνθήκη :
·       Κατήργησε την συνθήκη των Σεβρών
·       Η Τουρκία ανέκτησε την Ανατολική Θράκη και κάποια νησιά του Αιγαίου (Ίμβρος και  Τένεδος), καθώς και  την περιοχή της Σμύρνης και της Διεθνοποιημένης Ζώνης των Στενών .
·       Η Ελλάδα υποχρεώθηκε να πληρώσει σε είδος (ελλείψει χρημάτων) τις πολεμικές επανορθώσεις.
Από την πλευρά της η Τουρκία :
·       παραιτήθηκε από όλες τις διεκδικήσεις για τις παλιές περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εκτός των συνόρων της και εγγυήθηκε τα δικαιώματα των μειονοτήτων στην Τουρκία.
·       με ξεχωριστή συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αποφασίστηκε η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών από τις δύο χώρες.
                Η ανταλλαγή μειονοτήτων που πραγματοποιήθηκε προκάλεσε μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών. Μετακινήθηκαν από τη Μικρά Ασία στην Ελλάδα 1.650.000 Τούρκοι υπήκοοι χριστιανικού θρησκεύματος , και από την Ελλάδα στην Τουρκία 670.000 Έλληνες υπήκοοι, μουσουλμανικού θρησκεύματος.   Η θρησκεία και όχι η ράτσα αποτέλεσε το βασικό κριτήριο για την ανταλλαγή.

2. Αποκατάσταση προσφύγων

        Α.      Ίδρυση Ε.Α.Π.
     
       Η οικονομική δυσπραγία της χώρας, οι πολιτικές περιστάσεις και ο μεγάλος αριθμός των προσφύγων καθιστούσαν φανερό ότι η κυβέρνηση ήταν ανίσχυρη να αντιμετωπίσει μόνη της το τεράστιο έργο της αποκατάστασης . Η ελληνική κυβέρνηση, μπροστά στο τεράστιο έργο της περίθαλψης και αποκατάστασης των προσφύγων που έπρεπε να αναλάβει, ζήτησε την βοήθεια από την Κοινωνία των Εθνών(ΚΤΕ). Με πρωτοβουλία της ΚΤΕ, τον Σεπτέμβριο του 1923 ιδρύθηκε ένας αυτόνομος οργανισμός με πλήρη νομική υπόσταση , η  Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ), με έδρα την Αθήνα.   Το  έργο της ήταν η στέγαση και της παραγωγική απασχόληση των προσφύγων. Σύμφωνα με τη ιδρυτική σύμβαση, το κεντρικό συμβούλιο της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων αποτελούνταν από τέσσερα μέλη: πρόεδρο Αμερικανό, αντιπρόεδρο Ευρωπαίο και δύο Έλληνες οι οποίοι είχαν τα γραφεία τους στην Αθήνα. Πρώτος πρόεδρος διορίστηκε ο διπλωμάτη Ερρίκος Μοργκεντάου, ο οποίος αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος της ζωής του για τη τύχη του ελληνισμού της Μ. Ασίας. Το 1930 η ΕΑΠ καταργήθηκε.

         Β. Αστική και αγροτική αποκατάσταση

      Η αγροτική αποκατάσταση στο μεγαλύτερο μέρος της ήταν έργο της ΕΑΠ και απέβλεπε στην δημιουργία μικρών γεωργικών ιδιοκτησιών  καθώς επίσης φρόντισε ιδιαίτερα για την εγκατάσταση του σε παραμεθόριες περιοχές της Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης, στοχεύοντας και στην ενίσχυση των συνόρων.. Η εγκατάσταση των προσφύγων έγινε σε εγκαταλελειμμένα χωριά , σε νέους οικισμούς προσαρτημένους σε χωριά και σε νέους προσφυγικούς οικισμούς . Τέτοιοι οικισμοί δημιουργήθηκαν πάνω από 2.000 σε όλη την Ελλάδα, από τους οποίους 1.381 στη Μακεδονία και 236 στη Θράκη. Ο παραχωρούμενος κλήρος ποικίλε ανάλογα με το μέγεθος της οικογένειας προσφύγων , το είδος καλλιέργειας και την δυνατότητα άρδευσης. Την στέγαση την ανέλαβε επίσης η ΕΑΠ είτε με απευθείας ανοικοδόμηση(εργολαβία) είτε με την χορήγηση οικοδομικών υλικών στους πρόσφυγες (αυτεπιστασία) Στους αγρότες παραχωρούνταν επιπλέον εργαλεία, σπόροι και ζώα για τις καλλιέργειες των χωραφιών τους .Την αξία του κλήρου θα το πλήρωναν οι πρόσφυγες με δόσεις. Ο τίτλος που δινόταν στους κληρούχους ήταν αυτός της απλής κατοχής , αργότερα όμως θα γινόταν τίτλος πλήρους κυριότητας με την αποπληρωμή του χρέους . Τα κτίσματα αποτελούνταν κυρίως από δυο δωμάτια , μια αποθήκη και έναν στάβλο. Μετά την διάλυση της ΕΑΠ τα χρέη ανέλαβε να εισπράττει η Αγροτική Τράπεζα .