Κρίτων Αθανασούλης, Παράπονο σκύλου

 Περίληψη: Το ποίημα αποτελεί το μονόλογο ενός περιθωριοποιημένου ανθρώπου, ο οποίος αισθάνεται σαν αδέσποτος σκύλος.  Παραπονιέται για τη δυστυχία  του, για την πείνα του, για τη ζωή του, χωρίς στέγη και συμπαράσταση από τους ανθρώπους. Οι συμπολίτες του όχι μόνο αδιαφορούν για την παρουσία του, αλλά τον διώχνουν ακόμη και όταν θα έπρεπε να εμφορούνται από τη χριστιανική αγάπη. Ο ίδιος όμως δεν παύει να διατηρεί την αισιοδοξία του, ελπίζοντας ότι κάποια μέρα ο Κύριός του θα τον σώσει από τα βάσανά του.

Ενότητες -Πλαγιότιτλοι:

·         1^η: στ.1 «Έχω την όψη … ενός σκύλου.» : Ταύτιση του ανθρώπου με έναν σκύλο

·         2^η: στ.2-7 « Φαίνεται θα ‘μαι … είναι σκυλίσιο»: Περιγραφή της «σκυλίσιας» ζωής του

·         3^η: στ.8-16 «Κατεβαίνει ένα υγρό … Έτρεχα αγκομαχώντας» Η απόρριψη και η βαναυσότητα των συμπολιτών του

·         4^η:17 -22 «Τέλος αποσύρθηκα … έρχεται ο Κύριός μου» Η προσδοκία για την έλευση του Κυρίου.

Σχόλια: Το αλληγορικό αυτό ποίημα αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα, το μεταφορικό και το κυριολεκτικό. Αν και ο αφηγητής είναι άνθρωπος, ωστόσο ταυτίζεται σε πολλά σημεία με έναν αδέσποτο σκύλο, καθώς βιώνει την πείνα, το κρύο, την αδιαφορία αλλά και τη βαναυσότητα των ανθρώπων. Έτσι, σε πολλά σημεία, η αφήγηση ταιριάζει τόσο στον άνθρωπο όσο και στον σκύλο, που περιμένουν τη σωτηρία τους είτε από το Θεό είτε από ένα αφεντικό. Παρόλο τον απαισιόδοξο τόνο του ποιήματος ο βασανισμένος και εγκαταλελειμμένος άνθρωπος εξακολουθεί να ελπίζει σε μια καλύτερη ζωή.

 

Αφήγηση – αφηγητής: α’ πρόσωπη -ομοδιηγητικός (δραματοποιημένος), αυτοδιηγητικός

Αφηγηματικοί τρόποι: περιγραφή, μονόλογος 

Γλώσσα: απλή, καθημερινή, μεταφορική

Ύφος: συγκινητικό, δραματικό, εξομολογητικό

 

Εκφραστικά μέσα:

·         Μεταφορές π.χ. κυλά η ζωή μου

·         Παρομοιώσεις π.χ. Σα να κοιμόμουν

·         Προσωποποιήσεις π.χ. η ψυχή μου ντύνεται

·         Ασύνδετο σχήμα π.χ. Η ψυχή μου ντύνεται, γδύνεται, βρέχεται, υποφέρει

·         Επαναλήψεις π.χ. ο Κύριός μου

·         Αντίθεση: πεινασμένος, μόνος – καλοντυμένοι

·         Εικόνες π.χ. ‘Έξω από την εκκλησία  περιμένω να βγει

·         Μετωνυμία: κάτω από τον τσίγκο

·         Υπερβατό σχήμα:  Όμως μια μέρα … των σκουπιδιών

 

Στιχουργική (νεοτερική ποίηση):

·         Απουσία στροφών, ενιαίο και συνεχές κείμενο (μορφή πεζού)

·         22 στίχοι χωρίς σταθερό μέτρο κα αριθμό συλλαβών

·         Δεν υπάρχει ομοιοκαταληξία

 

 

 

 

Εκπαιδευτική επίσκεψη του 1ου Γυμνασίου Τυρνάβου (Αχιλλέας Τζάρτζανος) στο ΚΠΕ Κισσάβου Ελασσόνας

 

Το ΚΠΕ Κισσάβου- Ελασσόνας είχαν την ευκαιρία να επισκεφτούν οι μαθητές και μαθήτριες της Β’ Τάξης του 1^ου  Γυμνασίου Τυρνάβου (Αχιλλέας Τζάρτζανος) την Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου 2022. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του μαθήματος «Εργαστήρια Δεξιοτήτων» με στόχο την ευαισθητοποίηση των μαθητών/τριών σε σχέση με το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής. Η βιολογική γεωργία και η σημασία των αρωματικών κα φαρμακευτικών φυτών ήταν το θέμα που παρουσίασε ο υπεύθυνος του προγράμματος κ. Γκανάτσιος Ανδρέας. Το ταραξάκο, η αλόη, η βαλεριάνα, το βάλσαμο, το θυμάρι, η ρίγανη αλλά και ένα πλήθος άλλων ενδημικών και μη φυτών παρουσιάστηκαν τόσο για τη σημασία τους στη βιοποικιλότητα όσο και για τις ιδιαίτερες ιδιότητές τους (θρεπτικές, καλλυντικές κ.ά) και την ευεργετική τους επίδραση στην ανθρώπινη υγεία. Έμφαση δόθηκε επίσης στην έννοια της υπερτροφής, που κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος στη σύγχρονη διατροφή.

Ο επόμενος σταθμός της επίσκεψής μας ήταν ο βιολογικός κήπος του κ. Βαθράκη Αθανάσιου, συνταξιούχου δάσκαλου. Ο κήπος, ο οποίος βρίσκεται στα όρια της Τσαριτσάνης, εντυπωσίασε τους/τις μαθητές/τριες με το εύρος, την ποικιλία αλλά και τις διαδικασίες που ακολουθούνται σε μια  βιολογική καλλιέργεια. Ο κ. Βαθράκης, αφού αναφέρθηκε σύντομα στην ιστορία της περιοχής, εξήγησε την έννοια της φυσικής καλλιέργειας σε όλα τα στάδιά της (σπορά, λίπανση κ.ά) και τη σημασία της στην ανθρώπινη διατροφή. Οι μαθητές/τριες ασκήθηκαν στην αναγνώριση των φυτών π.χ. ντομάτες, πιπεριές, μπρόκολο, μελιτζάνες αλλά και δένδρων - σε μια περίοδο που δεν φέρουν πια καρπούς-  διαδικασία που  αποδείχτηκε μάλλον … δύσκολη. Ωστόσο, οι έννοιες  της  αυτάρκειας και της κυκλικής οικονομίας που εφαρμόζονται στον κήπο έγιναν εύκολα κατανοητές.

Τελευταίος σταθμός της επίσκεψής μας η ιστορική Τσαριτσάνη, όπου είχαμε τη χαρά να γίνουμε δεκτοί στο Γυμνάσιο -Λυκειακές Τάξεις Τσαριτσάνης από τη Διευθύντρια, κα Κουτσιάη Γεωργία. Η κα Κουτσιάη αναφέρθηκε στην ιστορική παρακαταθήκη του σχολείου αλλά και στην πολύ σημαντική παρουσία της Τσαριτσάνης στα εκπαιδευτικά πράγματα ήδη από τα τέλη του 17^ου αι. Το επιβλητικό πέτρινο κτίριο του σχολείου και η πολυκύμαντη και τραγική ιστορία του εντυπώθηκε βαθιά σε όλους μας. Η επίσκεψή μας στην Τσαριτσάνη ολοκληρώθηκε στο εντυπωσιακό «πυργόσπιτο», σπουδαίο δείγμα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, έργο των περίφημων μαστόρων της πέτρας  από τον Πεντάλοφο (Κοζάνης).

Τους/τις μαθητές/τριες  συνόδεψαν οι καθηγήτριες: Καραλάζου Βάγια, Ροκκά Ράνια, Τσιάκα Ιωάννα, Τσιάρα Άννα, Χιωτέρη Κατερίνα, Χρήστου Δέσπω.

Μ. Καραγάτσης, "Η κυρία Νίτσα"

  Μ[ΙΤΙΑ] ΚΑΡΑΓΑΤΣΗΣ (1908 - 1960)                     

Περίληψη: Ο νεαρός φοιτητής αναπολεί τα σχολικά του χρόνια, όταν ήταν μαθητής της τρίτης τάξης του δημοτικού και είχε δασκάλα την κυρία Νίτσα. Η νεαρή δασκάλα, παρόλο το φτωχό παρουσιαστικό της, εξιδανικευόταν στο μυαλό του μικρού μαθητή, ενώ οι συχνές αργοπορίες της στο μάθημα έδιναν την ευκαιρία για όνειρα φυγής από το σχολείο. Το μάθημά της θύμιζε ιεροτελεστία, καθώς επιβαλλόταν με ήρεμο και γλυκό τρόπο στους μαθητές της. Ο μικρός μαθητής ωστόσο βίωνε μια συνεχή αγωνία τόσο για το μάθημα όσο και για το νεαρό λοχαγό που πολιορκούσε την όμορφη δασκάλα. Ο πλατωνικός αυτός έρωτας είχε όμως άδοξο τέλος, καθώς την επόμενη σχολική χρονιά ο μικρός είχε άλλη δασκάλα. Χρόνια μετά, φοιτητής πια, συνειδητοποιεί ότι δεν ήταν παρά μια συνηθισμένη γυναίκα κι ότι αυτός πλέον είναι πιο ώριμος.

Ο αφηγητής: έχοντας ως αφετηρία το ενήλικο παρόν του διαχωρίζει τον εαυτό του από την παιδική του ηλικία. Η απόσταση αυτή του επιτρέπει να μεταφέρει με πληρότητα στον αναγνώστη τα συναισθήματα και τις ενδόμυχες σκέψεις που του γεννούσε η καθημερινή επαφή με την όμορφη δασκάλα. Εκφράζει τις αγωνίες του και διεκδικεί την απόλυτη προσοχή σε έναν έρωτα χωρίς ανταπόκριση. Το ειδύλλιο της δασκάλας με τον αξιωματικό τού γεννά συναισθήματα ζήλιας και φθόνου. Η ενηλικίωσή του όμως τοποθετεί τα γεγονότα στις πραγματικές του διαστάσεις. Συνειδητοποιεί ότι η εξιδανίκευση της δασκάλας οφειλόταν αποκλειστικά στην αθωότητα της  παιδικής ηλικίας και ότι πρόκειται για μια συνηθισμένη γυναίκα που ζει μια απλή και βαρετή ζωή.

Ενότητες -πλαγιότιτλοι:

1.      «Η πρώτη μου αγάπη … για να εννοούμαστε» : Η πλατωνική αγάπη του μικρού μαθητή για τη νεαρή δασκάλα.

2.      «Επήγαινα στην Τρίτη … δε θα ‘ρχόταν η «κυρία»» : Η συνηθισμένη αργοπορία της δασκάλας στο μάθημα.

3.      «Πρώτα θα βγαίναν … η κυρία Νίτσα»: Τα όνειρα των μαθητών για ¨κοπάνα¨ από το μάθημα.

4.      «Θα μου πείτε … πνοή καθαρού αέρα»: Σκέψεις του αφηγητή για την παιδική και την ώριμη ηλικία.

5.      «Το μάθημα της κυρίας … του ελληνικού αλφαβήτου»: Οι δυσκολίες του μαθήματος και η ερωτική απογοήτευση.

6.      «Το τέλος του ειδυλλίου … δεν την αγαπώ πιά»: Το τέλος του πλατωνικού έρωτα και η απομυθοποίησή του.

 

 

·         Αφήγηση/ αφηγητής: α’ πρόσωπη, εσωτερική εστίαση, εσωτερική οπτική γωνία/ομοδιηγητικός -αυτοδιηγητικός.

·         Αφηγηματικός χρόνος: 2 επίπεδα (παρόν: ο ενήλικος αφηγητής συνομιλεί νοητά με τους αναγνώστες σε β’ πρόσωπο /παρελθόν: τα περιστατικά στη ζωή του μικρού μαθητή.

·         Αφηγηματικές μέθοδοι: περιγραφή (δασκάλα, σχολείο), διάλογος (πραγματικός με τη δασκάλα, νοητός με τους αναγνώστες), σχόλια/ εσωτερικός μονόλογος (οι ερωτηματικές σκέψεις του μικρού σε β’ πρόσωπο.

·         Γλώσσα -ύφος: απλή, φυσική, παραστατική /εναλλάσσεται: ζωηρό ελαφρό, σοβαρό, εξομολογητικό, στοχαστικό, δηκτικό.

 

Σχήματα Λόγου

·         Μεταφορές πχ. «σκοτωμένα βλέφαρα».

·         Παρομοιώσεις π.χ. «σαν μέλι».

·         Εικόνες π.χ. «της δασκάλας».

 Ο Μ. Καραγάτσης (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Δημήτρη Ροδόπουλου) γεννήθηκε στην Αθήνα, ένα από τα πέντε παιδιά του Γεώργιου Ροδόπουλου και της Ανθής το γένος Μουλούλη. Ο πατέρας του καταγόταν από οικογένεια γαιοκτημόνων της Πάτρας, ήταν δικηγόρος και πολιτικός και διετέλεσε διευθυντής της Εθνικής Τράπεζας και διοικητής της Τράπεζας Κρήτης. Λόγω των συνεχών μεταθέσεών του, η οικογένεια έζησε σε διάφορες επαρχιακές πόλεις της Ελλάδας. Ο Καραγάτσης πέρασε μέρος των παιδικών του χρόνων στη Λάρισα ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές σπουδές του το 1924 στη Θεσσαλονίκη και τον ίδιο χρόνο έφυγε για σπουδές στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γκρενόμπλ. Το 1925 επέστρεψε στην Ελλάδα και συνέχισε τις σπουδές του στα τμήματα Νομικής (αποφοίτησε το 1930) και Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών (αποφοίτησε το 1931) του Πανεπιστημίου Αθηνών.